COMMENTATIO de AFFlNITATE- CHEMICA. 13 



acidiilum potassae , et invenit post iteratas ciystallisationes plures esse liujus salis pro- 

 portiones inde a statu acido usque ad neutruni. Dubitat vero Davyus (5) num vera 

 chemica combinatio, an miscela htc ad usum vocata fuerit. Haec breviter dicta ea 

 sunt, quae proposuit Bertholktus , ut rationem redderet illius pliaenomeni , quod ia 

 cry.stallisatione nonnulla salia neutra , alia cura exc-essu acidi vel alcali sese prodant, 

 Habet certo quibus se commendet haec explicatio et condensationis ratio forsan nimis 

 fuit neglecta: neq,ue tamen omnj ditlicultate- caret , cum offeudantur quaedam nondum 

 satis probata. 



De reliquis eiementis insolubilibus et gasforraibus simili niodo egit Chemicus noster, 

 ac nunc de solubilibus- meroovavimus. Exemplo ipsi estsulphur, quod in temperatura 

 parum elevata omni proportione cura oxygenio conjungeretur , uhi staius elasticus non 

 superetur a solidi actione; aucta vero temperatura, ita ut sulpliur forma gas se pro- 

 dat, mox ad illum statum perveniret, qui acidum sulphurosum constituit, in quo bina 

 principia juncta eoi^densationem sat magnam experi-iintur et mutationi sese oppomint: 

 at aucto denuo calore effectus condensationis evanescit; hinc compositum novara oxy- 

 genii copiam suscipit et vertitur in acidum sulphuricum: nunc actio reciproca et con- 

 densatio maxima est atque oxygcnium arctissime adhaeret. Concludit ergo Eenholhtus 

 combinationes fluidi- elastici vel in omni proportione fieri posse, vel obstaculis impe- 

 diri simili ratione ac de fluidis dictum fuit. Quando plura metalla temperatura qua- 

 dam ad certura gradum o.xydationis perveniunt, in quibus oxydationibus variae pro- 

 portiones fi.xae apparent, hoc non est nisi ex eo, quod conditiones ad oxydationetn 

 sint eaedem; et nullam videt rationem vir 111., cur non et hic varia foret oxygenii 

 proportio pro diversis conditionibus; et quamvis in illis matallis, quae forina gazoza 

 conjunguntur certas proportiones agnoscat , assumit tamen] hoc non ita fieri in aliis , 

 quae soluta et fluida oxydantur, cum haec inde a minima oxydatione usque ad tcrmi- 

 Bum aliquera omru proportione oxygenium suscipiant, Denique ex contemplationc phae- 

 nomenorum haec concludit: 1°. eandem vim quac intenso frlgore congelationera et gla» 

 ciei de aqua secessionem producat , crystallorum formatiouem determinct, etiam esse 

 causam proportionum fixarum : 1°. causam mutationis vaporum in fluida et horum ia 

 solida , illam esse, quae con.tensationem fluidorum gasformium in combinationibus effi- 

 ciat et proportionum modum regat. 



Ingeniose et egregie haec inventa et excogitata esse, nemo facile negaverit: licet vero 

 plurima ex hac theoria explicentur, plures tamen remancnt dilTicultates haud solvenJae 



quae 

 Cs) VU. Pliil, Chlm. T. 1. p. 94. 



B3 



