COMMENTATIO de AFFINTTATE CHEMICA. «5 



aequale volumen etiam aequalem atomorum nunierum liabere; koc modo solo eaedcta 

 leges iis applicari possunt. 



Ex omni hujus theoriae contemplatione satis manrfestum est , lilc inprimis agi de 

 atomorum numero, qui non nisi ex pondere cognoscicur; atque in hac ponderis de- 

 terminatione facillime graves oriuntur errores. Etcnim saepe in prima duorum ele« 

 mentorum combinatione, cujus notitiam hahemus, una cujusque elomenti atomus coii« 

 currit, quemadmodura in prima Berzehi Itge indicatur: liac lege igitur ducti pondtris 

 rationem inter illa elementa detegimus, quod verum cujusque atomi pondus habetur, 

 At nunc iila, quam simpiicem putavimus , atomus ex duobus revera formata esse potestj 

 nnde in omni nostra computatinne vi ium irrtpsisset. Hinc igitur est , quod mul- 

 tiplici ratione in atomorum pondus inquirunt, quarum tres a Bcrzelio memoiantur: 

 1'. relucendj proportiones , quibus duo eLmenta couiponuntur , ai sim.plic!ssimuin 

 atomorum numerum : 2°. compaiando gradum sulphuiatiinis ciim (..\yitatione , intcr 

 quos nexum et convtnientiam revera adesse antea vidiinus: et 3°. conclu lendo ex sa- 

 Uuro compositione, ad illam oxy iorum , quorum acida mu\tip'um quantitatis oxygenii 

 continent ipsius oxydi. Praeter triplicem hanc methodum et alia qua^^dam dantur, quae 

 lik tgregiura usum praebent, (\\\iz<\\Mt \\\ Berzeiti opusculo, un 1e haec colldgimus , enii» 

 inerantur: has vero mitcendas esse putamus; quum ea, quae de pondens determinatione 

 dicta sunt, non nisi ad ilUistrationem quamdam hic memoravimus. 



Egregia procul dubio ea sunt , quae Daltonus , Lusacius, et Berzeltus de legrinis, 

 juxta quas corpora chemicas combinationes ineunt, proposnerunt. Ante iilos jam plu» 

 rimi Chemici desudarunt in condendis hisce legibus, haec tamen res optatum cventum* 

 ron habuit. Bergmanno primo accuratiorem prnportioniim chemicarum notitiam de- 

 bemus, post quem Richterus, Higgins^ Bertholktus , Proust , aliique maxime hac de 

 re meriti sunt, ac plura inveneruni et observarunt summi momenti aestimanda. Ho- 

 rura inventis instructi ,_adjuti gravitatis specificae diversorum corporum gasforniiumt 

 determinatione, post ingentem experimentorura ac observationum numerura magni illi in 

 arte viri quaedam coUegerunt, quae licet rem ab omni parte nondum absolvant, tamcn 

 haud parvi omnino valoris sunt. Jam nunc spes afFulget, fore aliquando, ut in che- 

 micis, aeque ac in mechanicis, hydraulicis disciplinis phaenomena ad calculum vo« 

 cejitur: quod jam post pauca haec proposita ho.lie fieri potest. 



His de legibus dictis, juxta quas corporum ekmenta conjungumur, ad quartum hujus 

 comoieatationis caput progrediamur. 



CAPUT 



