2 OVER DE BETREKKING TUSSCHEN DE GEMIDDELDE SNELHEID 



lerlei werktuigen en toestellen zijn tot dat einde bedacht; de meeste kan men 

 beschreven vinden in de Prijsverhandeling van C. Brunings *. Behalve het 

 tijdverlies en de moeijelijklieid verbonden aan het waarnemen der snelheid in 

 vele punten van een eenigzins uitgebreid rivier-profil, zijn de uitkomsten dier 

 waarnemingen, ten gevolge der inrigting van die werktuigen zelve, niet boven 

 alle tegenwerping verheven. Men is dan in lateren tijd, althans hier te lande, 

 op het voorbeeld van den Generaal Kraye^hoff, ovei'gegaan tot het gebrui- 

 ken van den zoogenoemden drijver; zijnde een cilinder die verticaal in het 

 water gesteld en inwendig behoorlijk geballast, de middelbare snelheid van 

 den stroomdraad doet kennen, waarin men hem heeft doen drijven. Het ge- 

 middelde uit twee of drie zulke waarnemingen in een zelfde profil, in verti- 

 cale lijnen, die ongeveer het profil in stukken van gelijken inhoud verdeden, 

 heeft men dan voor de gemiddelde snelheid in dat profil aangenomen. Opzct- 

 telijk(! proeven om te onderzoeken in hoever deze waarnemingen de juiste 

 middelbare snelheid doen kennen, of wel in hoeverre zij daarvan afwijken, 

 zijn niet bekend; het gewigt van het onderwerp scheen evenwel eene opzet- 

 telijke beschouwing niet onwaardig te zijn. Hiertoe zoude men de snelheid 

 in oen genoegzaam groot aantal punten in een dwarsprotil dienen bekend te 

 hebben, benevens gelijktijdige waarnemingen met den drijver. Waarnemingen 

 in zeer kleine watorstroomcn of kunstmatige waterleidingen, zooals onder 

 anderen door Dubuat zijn gedaan, kunnen hier van weinig nut wezen, omdat 

 daaruit niet wel anders dan gewaagde gevolgen zijn te trekken, zoodra men 

 toepassingen op groole rivieren of waterstroomen beoogt. Er beslaan echter 

 waarnemingen op de Nederlandsche hoofdrivieren met den tachometer van 

 Brl^ings en naar zijne aanwijzing gedaan, die zeer geschikt zijn om met 

 de vereischte juistheid zoo al niet de snelheden zelve, althans evenredige 

 waarden van die snelheden te doen kennen. Die waarnemingen hadden eigen- 

 lijk ten doel om de walerverdeeling van den Boven-Hijn op de onderscheidene 

 riviertakken, waarin die stroom zich op ons grondgebied verdeelt, vast Ie stel- 

 len. Do waarnen)ingen zelve zijn in hare bijzonderheden te vinden in de 

 "Verzameling van Rapporten en Verbalen betrekkelijk de werken in 1771 en 

 volgende jaren aan de hoofdrivieren verrigl, en in 1802 uitgegeven van Staats- 

 wege. Het zijn deze waarnemingen, die misschien niet die aandacht onder- 



• Verhandelingen der Haarlemschc Maatschappij. XXVI Deel., bladz. 1 ; onder den titel vnii 

 Verhan'lcling over de tnclhcid van hel stroomend water. 



