4 OVER DE BETREKKING TÜSSCHEN DE GEMIDDELDE SNELHEID 



Vóór dat wij overgaan om uit de waarnemingen van Brunings eenige ge- 

 volgen af te leiden, zullen wij die waarnemingen zelve eenigzins nader be- 

 schouwen, ter bepaling van den graad van naauwkeurigheid, die daaraan kan 

 worden toegeschreven. Zooals bekend is, bestaat de tachometer van Bru- 

 NiTSGS, hoofdzakelijk uit oen vierkant plaatje van zes Rijnlandsche duimen 

 zijde, beweegbaar langs eenc verticaal gestelde paal of slang; dit plaatje is 

 tevens beweegbaar in horizontale rigting loodregt op zijn vlak. De drukking 

 door den stroom daarop in die rigting voortgebragt, wordt overgebragt door 

 middel van een kettingje op den korten arm van eenen unster, aan wiens twee- 

 den arm een bepaald gewigt wordt voortgeschoven, tot dat het met de druk- 

 king van den stroom op het plaatje in evenwigt is; waarbij dan eenige ver- 

 betering voor de wrijving en andere vreemde tegenstanden in aanmerking 

 komen. Verder neemt Bruiviivgs aan, dat de snelheid van den stroom, eene 

 drukking voortbrengt, gelijk aan die van eenc kolom water, die de valhoogte 

 lot die snelheid behoorende, tot hoogte heeft; zoodat de waargenomene druk- 

 king, de snelheid van den stroomdraad tegen bet plaatje van den tachometer 

 werkende, doet kennen. Hoewel nu uit thcorelische gronden de zoo even ge- 

 noemde belrekking lussclien de drukking en de snelheid van den waterstraal, 

 kan worden afgeleid, zijn evenwel bij die theoretische beschouwingen om- 

 standigheden builen rekening gebleven die op de grootte der drukking invloed 

 hebben. Uit de proeven van Beaüfoy onder anderen, is het gebleken dat 

 voor een plat vlak van cenen Engelsche voet oppervlakte, bij snelheden tus- 

 sclicn 2 en 8 voeten in de seconde, de waargenomene drukking overeenkwam 

 met eene valhoogte die ongeveer 1,2 bedroeg van de iheoreliscbe valhoogte. 

 L)c snelheden door BRUi\i>GS uit zijne proeven afgeleid, zouden naar aaidei- 

 ding hiervan, nagenoeg een achtste a een negende gedeelte te groot zijn. 

 Verder loeren de proeven dat de drukking van het stroomend water toeneemt 

 naarmate, bij gelijke snelheden, de waterstraal minder gereedelijk kon uitwij- 

 ken; diensvolgens zullen dan, bij gelijke snelheden, de wederstanden in den 

 waterspiegel minder zijn dan op aanmerkelijke diepte. Deze laatste omstan- 

 digheid daargelaten, zoo zullen de proeven van Briuviivgs getallen geven even- 

 redig aan de gezochte snelheden, en zullen dus lot ons oogmerk kunnen 

 dienen. 



Omtrent de naauwkeurigheid der proeven zelve, kan men opmerken dat zij 

 of door BRi-ynGs zelven of op zijne aanwijzing door de landmelers F. W. 

 Co5RAD en J. E^iGELMA:» zijn verrigt, waarvan Brijmngs de naauwkcurig- 



