(» OVEK DE AFWIJKINGEN VAN HET KOMPAS. 



Tabel I. Dc eerste kolom wijst den datum der waarneming aan; de tweede 

 den toestand der staaf; de derde den gemiddelden stand van de magneetnaald, 

 volgens de twee waarnemingen zonder staaf gedaan ; de vierde kolom geefl 

 denzelfden stand volgens het gemiddelde van de G opteekeningcn met de 

 staaf ZO. en ZW. In de vijfde kolom vindt men de liocgrootlieid der afwij- 

 king door het blijvende magnetismus voortgebragt + indien het einde A 

 Zuidelijk magnetismus bevat, — indien de polen omgekeerd zijn. In de zesde 

 eindelijk de afwijking door het beweeglijke magnetismus veroorzaakt, beide 

 in deelen van de schaal, waarvan ieder deel met -j^Vï of 0,97608 ^ 58",505 

 overeenstemt. 



Men ziet uit deze tabel, dat niettegenstaande het blijvende magnetismus 

 hij elk der staven aanmerkelijke veranderingen ondergaan heeft door hel 

 slooten op de einden, het beweeglijke magnetismus echter zeer nabij dezelfde 

 waarde behouden heeft. Kleine veranderingen komen zekerlijk in deze kolom 

 voor, maar eensdeels zijn hieronder zekeilijk de fouten der waarnemingen be- 

 grepen, anderdeels de onregelmatige afwijkingen die de naald gedurende eene 

 reeks waarnemingen kan gemaakt hebben, waaraan alleen, of grootendcels de 

 verschillen tusschen de getallen in de o'le en 4'!'^ kolom schijnen toegeschre- 

 ven te moeten worden. Opmerkelijk is het echter, dat over het geheel bet 

 beweeglijke magnetismus iets schijnt toe te nemen, zoowel wanneei' het blij- 

 vende grooter is geworden, als ook na het plaats hebben van eenen val, 

 dierwijze, dat het beweeglijke magnetismus iets grooter schijnt te worden, 

 als door den val het blijvende magnetismus j'cr//roo/ is, en men de waarneming 

 kort na den val — bijv. binnen I uur daarna — bewerkstelligt. De vijf 

 eerste staven, waarvan het beweeglijke magnetismus hij dc eerste proeven 

 iets was toegenomen, vertoonen alle weder eene vermindering in dil magne- 

 lisnms, nadat zij twee of meer dagen in rust in de rigting O — W. gelegen 

 hadden, terwijl het blijvende magnetismus door die rust betrekkelijk veel 

 minder veranderd was. De zesde staaf is nadat zij rustig gelegen had niet 

 waargenomen. 



Wij mogen uit deze proeven, naar het mij voorkomt, met betrekking tot 

 ijzeren schepen dit besluit opmaken, dal indien de werking op hel kompas 

 niogl veranderen, zonder dat liet schip aanmerkelijk van plaats verandert, of 

 indit'ti die werking veranderd mogt zijn na het volbrengen ecnor reis en 

 dc terugkomst op dezelfde jilaats, dit alleen aan eene vcrandcrinij in hel 

 blijvende magnelismus toegeschreven kan worden. En voorts dat, indien go- 



