OVER DE AFWIJKINGEN VAN HET KOMPAS. 9 



het tweede geval nederwaarts op de noordpool der kompasnaald. — Hel kan 

 dus gebeuren, dat de vertikale kracht van de niagneetstaaf met de verstorende 

 vertikale kracht van het scheeps-ijzer zamenweikt, of deze terugstreeft. In 

 het eerste geval is het zeker, dat bij eene overhelling van het schip aan- 

 merkelijke afwijkingen van het kompas ontstaan moeten. Ten andere merken 

 wij op, dat de afwijkingen wegens de overhellingen het sterkste zijn bij zui- 

 delijke en noordelijke koersen (gelijk dit uit de formule en uit de proeven 

 blijkt), en dat het ongeluk met the Taileur bij eene zuidelijke koers ge- 

 beurd is. 



Het is moeijelijk bij eene discussie, die van weerskanten, naar het schijnt, 

 niet met genoegzame kalmte gevoerd is, een gegrond oordeel te vellen. Dal 

 het ijzer door slaan, buigen enz. magnetisch woidl, en dat de wijze hoe, ook 

 van de stelling afhangt, die het op het oogenblik van den schok of buiging 

 heeft, is wel bewezen, en dat dit ook in het groot bij een ijzeren schip 

 tot eenig bedrag moet plaats hebben, wanneer bet schip op zee in beweging 

 zijnde, soms tegen eene baar schokt, of door de kracht op de masten een 

 weinig gebogen wordt, moet, dunkt mij, aan Dr. Scoresby toegegeven wor- 

 den ; maar of eene verandering, waardoor twee kompassen in weinig tijds 2 

 streken zoudon verschillen, werkelijk op de Taileur heeft plaats gehad, is uit 

 het medegedeelde in the Atheneum niet Ie beslissen ; daartoe ontbreken alle 

 noodige opgaven, en het is zelfs te betwijfelen of die wel aanwezig zijn. — 

 De bewijzen, die Dr. Scoresby in zijn laatste artikel (Atheneum N'. lö^T) 

 voor eene verandering in het magnelismus van ijzeren schepen reeds dade- 

 lijk of kort na het alloopen opgeeft, zijn allesbehalve afdoende. — Aiky zijner- 

 zijds gewaagt van de mogelijkheid, dat magneelslaven meermalen van kracht 

 zouden verliezen, en meent ledeu te hebben, om, in de meeste gevallen wan- 

 neer de verbetering door de staven aangebragt, na eenigen lijd onvoldoende 

 bleek, dit te moeien toeschrijven aan eene verandering in de kracht der sta- 

 ven en niet in de werking van het schip. — Ook dit kan, geloof ik, zonder 

 speciaal bewijs voor elk geval, niet aangenomen worden, ten minste als hel 

 goede en goed gemagnetiseerde staven geldt. 



Zonder bij deze discussie langer stil Ie staan, omdat ik niet geloof, dat 



zij meerder licht over de zaak vffrspreiden kan, zullen wij i'erslelijk op eene 



beknopte wijze de Ibrmiden oiihvikkelen, waardoor de afwijkingen van hel 



kompas voorg(!slclil kunnen worden, wanneei' e(Wi schip verschillende standen 



aanneemt en ovi'i' de (ippeiviakli- der aai'de zich verplaatst, naar aaidciding 



^1 

 WIS- v.y >ATrLiiK. VI 1111. iji;ii Kü.\i.\iii.. akaih-.mii;. ui.i i, III. 



