10 OVER DE AFWIJKINGEIV VAN HET KOMPAS. 



der theorie van Poissoiv, te vinden in de Mémoires de l' Academie Royale 

 des Sciences de Vlnsiilut de Francc voor het j;iar 1858; verder de formulen 

 toepassen op meerdere reeksen van waargenomen afwijkingen, bijeen verza- 

 meld in een belangrijk werk: Practical lllusirations of the nccessity for as- 

 sentaining the Devialions of the Compass etc. hy Captain Ed"svard J. John- 

 soiy. R. N. F. R. S. superintendent of the Compass Departcmenl of the Royal 

 Navy, tweede druk, Londen 1852. — Hieruit zal blijken, dat in het algemeen 

 do meermalen genoemde veranderingen in den magnetischen toestand van 

 schepen niet aanmerkelijk zijn en ook langzaam voortgaan. Airy beroept zich 

 op het werk van Jounsoiy, en dit is mogelijk het beste door hem bijgebragte 

 argument, dat niet tegengesproken is. 



De aangehaalde Mómoire van den benoemden Poissoiv handelt over de Af- 

 wijkinyen van het hompas, voortycbrayl door het ijzer der schepen, en grondt 

 zich op de uitkomsten van twee vroegere verhandelingen in de Mémoires de 

 rinstilut, van 1821 — 1822. Poissopf ontwikkelt de gevolgen, die uit de 

 onderstelling, dat het scheepsijzer geheel alleen uit week ijzer bestaat, voort- 

 vloeijen, dat is, wanneer het geen spoor van blijvend magnelismus bezit. De 

 noodzakelijke onderstelling, dat ook standvastige magnetische krachten aan- 

 wezig zijn, die aan Aiky toekomt, is er gemakkelijk aan toe te voegen, en 

 gelijk uit de Philosophical Transactions wel bekend is, door Mr. Archibald 

 S.1IITH in zijne formulen voor de afwijkingen der kompassen opgenomen. 



Met aan deze belangrijke stukken te herinneren zij tevens gezegd, dat ik 

 er weinig heb kunnen bijvoegen: alleenlijk heb ik ook de termen ontwik- 

 keld, die van eene overhclling naar stuur- of bakboord afhangen, en die, welke 

 ontstaan wanneer de voor- of achtersteven opgeligt wordt, welke dus de af- 

 wijkingen van het kompas voorstellen bij een hellend en ook bij een stam- 

 pend schip. 



Volgens bet door Poisso\ voor eenen bol en eene ellipsoïde bewezene, en 

 voor eene onregelmatige ijzormassa aangenomenc, zijn de drie zamenstellende 

 krachten, die op een magnetisch deeltje van de kompasnaald werken, lineaire 

 functiën van de drie zamenstellende krachten der aard-magnetische kracht. 

 Dit is strict genomen de ocnigste hypothese, die echter veroorloobl is, hetzij 

 dat men ze met Poisso-v aanneemt als bij een zeker soort van inductie, daar 

 zij voor den bol en de ellipsoide met de waarnemingen overeenkomstige resul- 

 taten geeft; hetzij dal men opmerkt, dat noodwendig do drie krachten, die 

 op een magnetisch deeltje der naald werken, functiën zijn moeten van de drie 



