OVER DE AFWIJKINGEN VAN HET KOMPAS. 17 



die, volgens (8), noch de horizontale intensiteit i, noch de inclinatie d, maar 

 alleen standvastige grootheden bevatten welke betrekking hebben op het be- 

 weeglijke niagnetisnius dat het ijzer bij inductie ontvangt, en op de plaatsing 

 van het kompas. — r, p, q en dus ook «', zijn alzoo grootheden die overal 

 waar het schip zich bevindt, zoo lang niets in de plaatsing van het iveek- 

 ijzer veranderd wordt, dezelfde blijven. Ook het aanbrengen von magneet- 

 staven brengt geene verandering voort op p, q, r of «', want hierdoor wor- 

 den alleen de grootheden m en n gewijzigd; en, in zoo verre het beweeg- 

 lijke magnetismns onafhankelijk is van het blijvende magnetismus, gelijk wij 

 althans zeer nabij door de proeven met de ijzeren staven gevonden hebben, 

 is ook «' onafhankelijk van het blijvende magnetismus, [retentive, volgens 

 ScoRESBT, sub-pcnnanent magnetismus, volgens Airy) op hoedanigc wijze 

 dit magnetismus ook verkregen of veranderd wordt. — De halve (algebrai- 

 sche) som der afwijkingen cp on q»' in twee tegenovergestelde schijnbare stre- 

 ken rt en rt' + 180, is dus bij een regtop liggend schip, of wanneer het 

 dezelfde helling heelt, overal en altijd, ten minste zeer nabij, standvas- 

 tig. — Wij zullen dit door de waarnemingen in het boek van Johnson me- 

 degedeeld beproeven. 



De hoekon ^^, of de halve verschillen der afwijkingen bij twee tegenover- 



■ gestelde schijnbare streken, veranderen daarentegen met de grootheden m en 



n, en dus met de inclinatie 8^ en met de betrekking tusschen het blijvende 



en standvastige magnetismus, voorgesteld door P, O, Rj tot de horizontale 



intensiteit i van het aard-magnetismus. 



De uitdrukking voor R in (10) doet zien, dat er in het algemeen twee 

 bijna tegenovergestelde streken zijn, waar in R een maximum en een mini- 

 mum wordt, maar dat er ook twee maxima en twee minima zijn kunnen. 

 Men kan schrijven: 



R = N.iy[li-m^ + n-^+r^+p^ + q^—'2,{m(l—p)-nir+q))Cos.a-\-i{n[\+p) + m{.r-q))Sin.a 



— 2 {p—r <2)Co«.2a+2(9+77>T<SJnr2 a} . . . {14) 



In het algemeen nu zijn p en q klein in vergelijking van m en n, dus 

 is er dan maar één niaxiinum en niininuiin van II. liet maximum van U 

 vindt men dan ongeveer bij 



,,„, ,, rr "(1 +P) +m{r—q) 



m(l — ƒ)) — u (r -\- f/) 



22 



WIS- EN NATUl'RK. VEIlll. IlKll KdMMil.. AKAIlliMIE. lifAA. III. 



