18 



OVER DE AFWIJKINGEIN VAN HET KOMPAS. 



en het minimum bij 



a = 360' — Boog. Tang. 



n[i. -f-p) -\- m Ir — q) 

 m (1 — p) -- n{r -\- q) 



Het is ligt te zien dat voor beide waaiden, q> slechts klein is. Men zal dus 

 bij groote waarden van m en n, wanneer het kompas groote afwijkingen 

 verkrijgt, eene koers-streek aantreffen, met eene kleine afwijking <r, maar 

 waarin de rigtende kracht R der kompasnaald zeer gering is, en dus het 

 kompas onbruikbaar kan worden. Is i/m^ -f- n^ omstreeks = l, dan kan R 

 zelfs = O of negatief worden, en de afwijking 9 = 90' of daarboven. 

 Voor de gemiddelde waarde van R^ heeft men nog 



Gemidd. R> = N\P {1 + m^ + n'- + r' + 2^^ + q'-} 



= P {l+A + B + lA^ + JE^ + ^B^+iD^} 



(15) 



+ iicTang.ö + - j + U Tang. 5 



+ 



Indien de termen m en n, hetzij toevallig of door het leggen 

 neetstaven nul worden, dan blijft er voor R slechts eene geringe verande- 

 ling overig, met twee maxima en twee minima, met eene gemiddelde waarde 

 die weinig van i verschilt, maar doorgaands kleiner is, omdat (A + E) ge- 

 woonlijk negatief gevonden wordt. 



In het aangehaalde werk van Kapitein Johnson zijn, zoo als gezegd is, 

 eene menigte lijsten van waargenomene afwijkingen medegedeeld: zij allen zijn 

 gerangscbikt naar de kompas-koersen of volgens «', en bevatten de 32 afwij- 

 kingen voor elk der 52 streken. Ten einde het overzigt gemakkelijker te 

 maken, ben ik begonnen uit die lijsten 8 gemiddelden te berekenen voor de 

 4 hoofd- en de 4 tussclien-strcken, en hiertoe is uit de formule (il) eene 

 interpolatie-fornmie opgemaakt; op deze wijze: 



Indien men in (II) o' met eenigen hoek /? verandert, en daarna de for- 

 mule in functie van het verschil « = a' — ontwikkelt, bekomt men eene 

 formule van dezelfde gedaante, te weten 



q, = A + B Sin.u + C Cos. « + D Sin. 2 « + E Cos. 2 «. 

 Waarbij de oorsprong der hoeken op eenigen streek p ligt. Laat nu de af- 

 wijkingen 9 o, (f o T-b fi f-2 

 overeenstemmen met « = O, + 1 str., — 1 str., + 2 str. en — 2 slr. 

 en in het alKcmeen 



«fn 



met a = -\- Il streken. 



