20 OVER DE AFWIJKINGEN VAN HET KOMPAS. 



gemiddelden binnen de minuut naauwkeurig zouden zijn. — De drie volgende 

 schepen zijn ijzeren stoomschepen ; deze hebljcn de groolste afwijkingen. 

 Dan volgen de afwijkingen waargenomen op vijf stoomscliepen, hetgeen waar- 

 schijnlijk houten schepen zijn; en ten laatste een schip, the Resolute, waar- 

 van niet vermeld wordt, dat het een stoomschip is. Al deze afwijkingen 

 zijn waargenomen met het zoogenaamde standaard-kompas, waardoor verstaan 

 wordt een kompas van naauwkeurige zamenstelling, dat ergens op ecnen stan- 

 daard, hoog boven het dek geplaatst is, zoo ver als geschiktelijk geschieden 

 kan van alle ijzer verwijderd is, en waar men tevens zoo veel mogelijk, de 

 kleinste afwijkingen, vinden kan. Dit kompas dient om het stuurkompas er 

 mede te vergelijken. 



Het is gemakkelijk in Tabel II voor elk schip na te gaan of, volgens de 

 formulen (12) en (15) de halve sommen der afwijkingen voor twee tegen- 

 overgestelde kompas-streken, voor de verschillende plaatsen, waar die sche- 

 pen tijdens de waarnemingen geweest zijn, standvaslifje (/elallen opleveren. 

 Behoudens kleine afwijkingen, zal men het werkelijk zoo bevinden. Even zoo 

 kan men ligt nagaan, dat de halve verschillen der tegenovergestelde afwij- 

 kingen, of de waarden van X (form. 15) blijkbaar, voor elke plaats zeer na- 

 bij door eene formule van den vorm A Sin. (a + /s) kan voorgesteld wor- 

 den. Ten einde dit onderzoek verder voort te zotten zijn, voor elk schip 

 en elke plaats afzonderlijk, de waarden der getallen, r, p, q, m, n van de 

 formulen (10), (II) of (12) berekend, en de uitkomsten in de rferde hierbij 

 gevoegde Tabel, bijeen verzameld. 



De eerste kolom van Tabel III bevat weder de aanwijzing van hot schip, 

 de tweede die van de plaats waar- en den lijd wanneer de waarneming ge- 

 schied is; in de derde en vierde kolom vindt men de helling ,■( der incli- 

 natie-naald, en de horizontale intensiteit van het aard-magnetisnuis aangewe- 

 zen; over welke grootheden straks nader. De vijf volgende kolommen bevat- 

 ten de waarden der getallen r, p, q, m en n, benevens de verschillen dezer 

 grootheden voor elk schip, bij verandering van plaats. — Een eerste blik doet 

 zien dat voor ieder schip, de getallen ?■, p, q slechts kleine verschillen heb- 

 ben, maar de m' en de »' daarentegen aanmerkelijk veranderen, voor ver- 

 schillende plaatsen van waarneming. Bepalen wij ons vooreerst bij de ge- 

 tallen ;•, p, q. — Volgens de theorie van Poissow, zouden deze geheel stand- 

 vastig moelfMi zijn: wij zien inderdaad dat de verschillen /^ r, Z. /> en Lq 

 klein zijn. De vraag is alzoo of deze verschillen, waartoe natuurlijk ook 



