OVER DE AFWIJKINGEN VAN BET KOMPAS. 21 



de fouten der waarnemingen hebben bijgedragen, alleen aan deze fouten kun- 

 nen toegeschreven worden, of dat zij werkelijk kleine veranderingen in het 

 geinduceerde niagnetisuius — of mogelijk ook een klein gebrek in°de formule 

 van Poissow — aanwijzen. 



Het gemiddeld bedrag van de fouten der waarnemingen, laat zich uit de 

 berekening naar de manier der kleinste vierkanten, van de 5 getallen r, p, 

 q, m, n, uit de 8 vergelijkingen, voor de 4 hoofd- en 4 tusschen-streken' 

 opmaken. Op deze wijze is gevonden dat de gemiddelde fout van het gemid- 

 delde uit vier luaar nemingen, dat is de gemiddelde fout der gelallen van 

 Tabel II bedraagt, als volgt: 



Voor de Erebus -t G' I 



Voor de schepen Jacal, Bloodhound en Trident, door een genomen. ± lö',!. 

 » » » Centour, Geijzer, Sphijnx, Acheron, Comorant 

 en Resolute ± 19' l 



Of wanneer men het midden neemt van alle schepen, met uitzon- 

 dering van den Erebus, dan is de gem. fout, van het gemiddelde 

 uit vier peilingen met het kompas ± 20' 7. 



Hieruit zoude volgen, dat eene enkele peiling, met een goed kompas, eene 

 onzekerheid overlaat van gemiddeld ± 41' of genoegzaam | graad: iets dat 

 zeer wel aanneembaar is. Ik mag echter niet nalaten op te merken, dat als 

 men de gemiddelde fouten opmaakt uit de vergelijking van de gemiddelden 

 uit vier waarnemingen, zoo als die in Tabel II opgegeven zijn, met de tver- 

 helijk waargenomene afwijkingen in de streken N, NO, Q enz. men een klei- 

 ner bedrag van de gemiddelde waarnemings-fouten bekomt; hetgeen zoude 

 kunnen aanwijzen dat er meer overeenstemming bestaat tusschen naastbij 

 gelegene waarnemingen, dan tusschen meer verwijderde; of wat ook de oor- 

 zaak hiervan zij, waarbij wij nu niet langer zullen stilstaan. — Opmerkelijk 

 is ook nog, dat voor de meeste schepen, de waarnemings-fouten der peilin- 

 gen in Engeland iets, soms aanmerkelijk geringer zijn gevonden, dan op de 

 overige plaatsen; de Erebus maakt hierop uitzondering. 

 . Wanneer wij de bovenstaande gemiddelde fouten van de getallen in Tabel 

 II aannemen, dan volgt daaruit, dal men zeer nabij zal hebben, naar aan- 

 leiding van formule (11). 



Gemiddelde fout op eene bepaling van r, voor den Erebus . . -t 2',2. 

 en voor de 9 overige schepen -i_ 7' /j. 



