20 OVER D£ AFWIJKINGEN VAN HEÏ KOMPAS 



zouden wortlen, kan men nagaan in de kolommen van Tabel IV onder deze 

 zelfde bovenschriften. Over hel geheel genomen is deze onderstelling meer 

 bevredigend dan de voorgaande, zij is houdbaar bij groote waarden, zoo wel 

 posilievc als negatieve van <'> of Tang. ,% maar zij faalt vooral als d klein is, 

 zoo als in het geval van den Ce«/OM/' te Fernando-Po en den ComoranHe Daiiia. 

 Het is dus door deze voorbeelden wel bewezen dat men in het algemeen 

 X en y als waarde hebbende moet aannemen, en dat dan de verschillende 

 waarden van m en n voor de 10 schepen van Tabel IV, voldoende zijn voor- 

 gesteld. Dit blijkt verder uit de bijgevoegde berekende waarden van .i-, y, 

 X en y' in de twee laatste kolommen dier Tabel, onder welke waarden 

 geene enkele voorkomt, die door te groot te worden, onwaarschijnlijk is. 

 Hieruit volgt verder, dat het niet noodzakelijk is om tot verklaring der ver- 

 anderingen van m of n tot de onderstelling eener merkelijke verandering van 

 X of van y toevlugt te nemen en zelfs dat eenige beduidende verandering in 

 X of y voor elk der 10 schepen van onze Tabellen, zeer onwaarschijnlijk is. 

 Zonder alzoo tegen Dr. Scoresby te beweren, dal aanmerkelijke verande- 

 ringen in de grootheid die wij door y voorgesteld hebben, en dus in het blij- 

 vende, rctenlive of sub-pennanente magnelismus, tot onmogelijkheden behoo- 

 rcn, geloof ik geregtigd te zijn tot de stelling dat zij vilzomle ringen zijn. 

 In het geheele boek van Kapitein JoH>soiy allhans is er geen een voorbeeld 

 van aan te wijzen. 



Wij hebben tot zoo ver de grond-formule van Poissoiv beproefd bij regl- 

 op liggende schepen, hetgeen voor elk schip de gemiddelde stand en dus het 

 voornaamste geval is: het zal niet ondienstig zijn die zelfde formule ook te 

 beproeven voor overhellende schepen. Een paar voorbeelden, een uil hel 

 werk van Kapitein Joii>so,\, een ander uit hel werkje van VVilliam Walker: 

 The Magnetism of Ships and ihe Marivers Compass, London 1853, kuimen 

 wij hiervan aanvoeren. In eerstgenoemd werk vindt men op bladz. 118 me- 

 degedeeld de afwijkingen van het standaard-kompas van hetzelfde schip den 

 Bloodhound, in drie verschillende stellingen van het schip, als vooreerst bij 

 eene overhelling van 8' over bakboord, dan bij eenen regten stand en ten 

 derde bij eene overhelling van 8' over stuurboord. De groolsle verandering 

 die hierdoor in de afwijking van het kompas voortgebragt wordt, beloopt i 

 a 5' over beide zijden. De afwijkingen zijn gegeven in eiken stand voor elk 



