

52 OVER DE AFWIJKINGEN VAN IIET KOMPAS. 



Bepalen wij ons nu nog koitelijk bij de manier door Airt uitgedacht, om 

 door liet leggen van magnectstaven in de nabijlieid van liet kompas liet grootste 

 bedrag der afwijkingen te vernietigen. Uit liet voorgaande is gebleken, dat 

 de formulen van Poissoiv, of die welke daarvan afgeleid worden, genoegzaam 

 benaderend zijn om voor de practischc zeevaart liet geindiiceerde, of beweeg- 

 lijke magnetismus voor te stellen, en om, door bijvoeging van standvastige 

 termen, ook de uitwerking van standvastig werkende magneetkrachten aan 

 te wijzen. De kleine veranderingen van weinige minuten, allhans binnen 

 1% die wij in de coëflicienten gevonden hebben, zijn voor de veiligheid van 

 de zeevaart van geen belang; terwijl het nog onzeker is, of de kleine ver- 

 anderingen in het beweeglijke magnetismus, wel van eenen blij venden aard 

 zijn, of niet voel meer slingeringen om eene middelwaarde, die, onafhanke- 

 lijk van de plaats waar het schip is, met den tijd weder verdwijnen, even 

 als de trillingen eener veer van zelf ophouden en wegsmelten. 



Het leggen van magneetstaven in de nabijheid van het kompas, is nu niets 

 anders dan het veranderen, het wijzigen der standvastige grootheden, die wij 

 in de formnlen door P, Q, R, hebben voorgesteld. De teimen waarin deze 

 grootheden niet voorkomen, blijven onveranderd. Alle wijzigingen dus, die 

 in de magnetische krachten van het schip voorvallen, onvcrscliiliig uit welke 

 oorzaken ook ontstaande, blijven dezelfde, hetzij dat de magneelslaven aan- 

 wezig zijn, hetzij dat zij niet aanwezig zijn, schoon de uitwerking van de 

 wijziging dier krachten, met en zonder magneten, oene andere zijn kan, en 

 moet. Het leggen van staven doet niets af tot de wijzigingen der magneet- 

 krachten, die in het schip plaats hebben, mits slechts de magnetische krach- 

 ten der staven zelve onveranderd blijven. En voor dit laatste, mits het goede 

 en goed gemagnetiseerde staven zijn, spreekt dan ook het getuigenis van 

 Kapitein .loiiNSOiy omtrent kompasnaalden, die jaren lang hun vermogen goed 

 behouden hebben. Zie pag. 102 van het aangehaalde werk. 



Door het leggen van magneetstaven in eene horizontale rigling, langschecps 

 en dwarsscheeps kan men uit de formulen (9) en (10) de coëlllcienten men 

 n tot nul brengen, waardoor men bekomt 



Sin. q = r t'os. cp -\- p Sin. [ia -\- q) -\- q Cos. (2 a + cf) \ 



on I 



— = «'' {l—pCos.Za-\-qSin2ay + {r -\- p Sin.Za + q Cos.Z 0^) ... (18) 



= V l.\-r'' + p^ -\-q' —2lp — rq) Cos. 2 a + 2 (5 -{- r /;) Sin. 2 aj 



