50 OVER DE AFWIJKINGEJI VAN HET KOMPAS. 



plaats liebbende geval van een overliellend schip : bij de overlielling van het 

 schip is het, zoo ais hierboven aangewezen is, voornamelijk de grooliieid n 

 die verandering ondergaat, terwijl de verandering van m, en der overige ge- 



tallen, klein blijven. Daarbij vermindert — volgens (17) met d. Men zal dus 



bij de verplaatsing van den magneet A, wanneer het schip alsdan eene kleine 

 helling heeft, den invloed hiervan kunnen verwaarloozen. Bij het verplaatsen van 



B zal dit echter niet moer aangenomen kunnen worden. Zij — = z; h eene 



ovcrhelling over stuurboord, dan is n^ =n + ; /(, nagenoeg, en men zal bij 

 eene noordelijke koers hebben 



bij eene zuidelijke 



«f' = »• 4- 5 — (n 4- h'i) . 



Dit onderstelt in beide koersen de overhellingen over denzelfden kant, het- 

 geen geene gunstige omstandigheid oplevert tot eene afzonderlijke bepaling 

 van « en z; of zelfs eene onmogelijkheid daartoe als h = li' is. Doet men 

 echter de waarnemingen terstond na elkander, en dus bij denzelfden, bijv. 

 westelijken wind, dan zal de tweede helling over bakboord plaats hebben, 

 als de eerste over stuurboord geweest is; in dit geval is h' negatief, en 



IJ ' = T + q — (ji — K z\ . 



\\ ij hebben alzoo 



1^ a' = O, helling over stuurboord, P, =A-|-'" + r + 7 + » + ^'-? 

 2^ a' = 180', helling over bakboord, P,' = A' + w -|- r + -7 — h + A-j . 



Waaruit 



A + A' ^A + A. 



A — A' h — k 



A, A', <^, r, (j, //, h' zijn bekende grootheden; dus bekomt men uit de eer- 

 ste dezer vergelijkingen 2, en daarna uit de tweede n. De verlangde peiling, 

 voor fl' = 180' is alsnu 



Wanneer de magneetstaaf B zoodanig verplaat.sl wordt (des noodig) dat deze 

 peiling plaats heeft, dan ligt zij goed. 



