38 OVER DE AFWIJKINGEN VAN UET KOMPAS. 



pas tot 0011 bckoiid minimum op zoe zelf te herleiden, nadat eenmaal in eene 

 liavon, do \vaard(Mi van r, p, q bepaald zijn, is, gelool' ik, liiormedo opge- 

 lost; en, als ik mij niet bedrieg, op eene wijze die niet mocijelijkci- is, dan 

 andere zeevaarlkundigo waarnemingen, indien men sleclits eenmaal de manier 

 goed hooft ingezien, en zich cenigermate geoefend hooft. Wat don invloed 

 der overhollingon van het schip op hot kompas betreft, geloof ik zelfs, dat 

 deze op zee en onder zeil gemakkelijker kan gevonden worden, dan in eene 

 haven; omdat het doen verkrijgen van eene genoegzame oveiiielling aan hot 

 schip in eene haven steeds met vele mooijolijkhedeii en bezwaren verbonden 

 is: in zee daarentegen de hellende stand do natuurlijke is. 



Wanneer in eene haven voor hel regtliggendo schip niet alleen de afwij- 



R 7 



kingen q, maar ook de horizontale krachten -t- on de veilikale krachten 4 



i i 



waargenomen worden voor een genoegzaam aantal verschillende streken van 

 hot kompas, dan worden hierdoor de coëllicionton A, B, D, E, G, II, 



C Tiuuj. ^ + ^'j , ^F Tamj. ^ + ^"j en [k Tawj. ö + ^J bekend (for- 

 mule (5) ) : hierdoor kunnen de overhollings-afwijkingon berekend worden, 

 zonder dat hot schip behoeft over te hellen. Waarbij men evenwel in Ai^w 

 noemer dor uitdrukkingen (8) de waarde van (II -f F) Sin. h moet verwaar- 

 loozon, omdat hot getal F niet afzonderlijk, gescheiden van Q, kan gevon- 

 den worden. Desgelijks blijven de veranderingen van p en q onbekend, om 

 dat men F niet- en evenmin G kan vinden. Dit echter is van weinig belang. 

 De krachten R kunnen gevonden worden, zoo als wol bekend is, door de 

 manier der slingeringen eener horizontaal hangende magneetnaald, of wel 

 door de manier om de afwijking waar te nemen, welke eene uiagneetstaaf 

 van bekende kracht, op eenen bepaalden afstand aan het kompas zelf voort- 

 brengt. Indien /? de afwijking voortstelt welke de bedoelde staaf aan wal 

 op den afstand a voortbrengt, en P' de afwijking op denzeifdon afstand van 

 het kompas aan boord, dan is 



R _ Tang. H 

 i Taiiij. P' 



Om d(! verlikale krachten te vindon zoude mon van eene inclinalic-niuild 

 gebruik kiinnon makoii; hetgeen ochtor, gelijk bokoiul is, niet zoiidi'r be- 

 zwaren is. .Meerder gemak heb ik gevonden in liet gebruik oonor als balans 

 opgehangene inagneetnaald, korter: ocner magnetische balans. In plaats van 

 op een mes rust deze balans met Iwoo lijrie stalen punten op twee agaten 



