4U OVER J)E AFWIJKINGEN VAN HET KOMPAS. 



Ik hoop in Iiel bovenstaande het bewijs gegeven te hebben, dat de ma- 

 nier van AiKY om de afwijkingen der kompassen door magncelstaven te ver- 

 minderen of bijna te vernietigen, mits wel toegepast, allesins doelmatig ge- 

 acht kan worden, en dat er geene reden is om van haar eenig gevaar te duch- 

 ten. Men vordere van haar echter niet meer dan zij geven kan. Zij ont- 

 slaat niet, — en dit wil ik vooral opmerken, omdat men mogelijk wel eens het 

 tegendeel geloofd heeft, — van de zorg, om van elke geschikte gelegenheid tot 

 waarneming gebruik te maken, even zoo min, als een goed geregelde tijd- 

 meter tot onfeilbaren gids op den wijden Oceaan mag aangenomen worden, 

 maar steeds getoetst moet worden aan waarnemingen. De manier om op 

 eenige hoogte boven het dek een zoogenaamd standaard-kompas te stellen, 

 is zeker goed, en verdient aanprijzing, omdat dusdoende, de zekerheid ver- 

 meerderd wordt, even als twee of drie tijdmeters beter zijn, dan een eenige, 

 en omdat de standplaats van het standaard-kompas doelmatiger gekozen kan 

 worden, dan de bepaalde plaats van het stuurkompas. Maar wat verhindert 

 om het standaard-kompas door eone magneetstaaf ook goed wijzend te maken? 

 Bij reizen ver om di; Noord of ver om de Zuid is het noodzakelijk, en in 

 alle gevallen verschaft het veel gemak. Want om voortdurend groole cor- 

 rectiën Ie moeten toepassen, nu eens op- dan weder af te moeten tellen — 

 het gevaar eener vergissing nog daargelaten, — Ik geloof niet, dat iemand 

 dit kan verkiezen. Wat liet stuurkompas betreft, komt hier nog de behoefte 

 van den roerganger bij, dat het kompas, zich steeds zoo veel mogelijk op 

 dezelfde wijze beweegt, en niet soms slechts een gedeelte van een' streek, 

 op eenen anderen tijd, bij eene andere koers, meer dan één streek door- 

 loopt, terwijl het scbip juist één streek in rigting verandert. Wanneer de 

 magneetstaven, zoo als wij voorstellen, zoo aangebragt zijn, dat zij door den 

 waarnemer zelf verplaatst kunnen worden, dan geloof ik, dat het stellen van 

 bet kompas, bij eene gunstige gelegenheid, weinig moeijelijker zijn kan, 

 dan bijv. het stellen van den kimspiegcl op een octant; terwijl men op reis 

 ligt zal bemerken in welke rigting de staaf langzamerhand iets verplaatst 

 moet worden. In verband met de waarnemingen in de havens, kan dit 

 daarbij aanleiding geven om voor vele punten op zee de waarden van ö en 

 i, allhans benaderend te vinden. 



Amslcrdam, Junij 1855. 



