AANGA \NDE NAUTILUS POMPILIÜS L O 



De vraag, in hoever hier de algenieene structuur en de uitwendige vorm hij 

 beide geslachten verschilt, was des te helangrijker, omdat de Nautilus zich 

 in zoo menig opzigt van al de overige Cephalopoden, die tot de tegenwoor- 

 dige periode der geschiedenis van onzen aardbol hehooren, onderscheidt en 

 slechts in fossile soorten van zijn geslacht en in de talrijke lamilie der Ammo- 

 niten, eene uitgestorven diergroep van lang verloo|)en tijdvakken, zijne naaste 

 verwanten heeft. Voor eenige jaren gebeurde het mij, een mannelijk voor- 

 werp dezer diersoort magtig te worden, dat evenwel in dermate vermink- 

 ten toestand was, dat de onderzoeking der inwendige doelen onmogelijk werd. 

 Hetgeen ik bij dat voorwerp als afwijkend in de uitwendige deelen opmerkte, 

 kon nogtans eene toevallige misvorming zijn, die evenzeer bij een vrouwelijk 

 voorwerp had kunnen voorkomen. Bij de beschrijving, die ik van dit voor- 

 werp ontwierp en aan het voormalig Insliliiut van Wetenschappen, Letter- 

 kunde en schoone Kunsten mededeelde *), meende ik derhalve, mij van eene 

 stellige uitspraak onthoudende, in het midden te moeten laten of men hier 

 eene individueele vorm-afwijking, dan wel een normaal geslachtsverschil moest 

 aannemen. Ik gaf het laatste slechts als eene gissing op, welke mij echter 

 zeer aannemelijk voorkwam, daar, onder het reeds aangegroeide aantal van naar 

 Europa overgcbragte voorwerpen, zulke of dergelijke vorm-afwij kingen nog 

 niet waren waargenomen. 



Mijne aandacht bleef sedert 1847, toen ik dit voorwerp onderzocht had, 

 steeds op het punt gevestigd, en ik ben thans in staat, de vraag met vol- 

 doende zekerheid te beslissen. In hel voorjaar van 1855 ontving ik, door 



*) F.enlcje afwijhingcn in den vorm van het hoofd, waarrjcnnmcn hij een mtinneVjk voorwerp vim 

 Nautilus Pompilius. Tijdschr. voor deWis-enyatuurkundigeWetensehuppen.uitfjegeocndonrdeEcrs'.c 

 Klasse vnn hel Koninld. Nedcrl. Inslitimt. I. 18iS. bl. (i7— 73, PI. I. f. 1— ;5. Lattr Iicb ik deze 

 wanrneminfjen ook opgenomen in een opstel, onder den tilel van Conlrilmtions lo the knowledgc of' 

 the Anima! of Nautilus Pompilius, 'tgeeii door K. Owïn's tussclicnkomst aan de Zoological Socielij 

 te Londen is aangeboden. Zie Tninsactlons of the Zool. Society. Vol. IV part 1, Londen 18.")1. 

 p. 21—29. PI. 5—8. In die Verhandeling lieb ik vooral getracht, betere afbeeldingen van hel 

 vrouwelijke dier te p;even, en eenige nalezingen op te zamelen op het veld, dat reeds doorOwENcn 

 anderen bijna was afgemaaid. [Wat de aldaar vermelde bij/.onderheid betreft, dat ik in de ruimten, 

 welke de follieulairc aanhangsels van de voorste kicuwslagader omsluiten, een steenachtig concre- 

 ment aantrof, moet ik opmerken, dat mij dit later nogmaals in een ander voorwerp is voorgeko- 

 men. Het steentje, door den Heer Dr. L. C. Levoib, toen Phil. nat. Cand. aan de Leidsche Hooge- 

 school, op mijn verzoek onderzocht, woog l),47 gram, (gedroogd 0,438) had een specifiek gewigt van 

 1,06, bevatte eenige sporen van vet en eiwit, maar geen aeWwwi Mrirnm, 70,4 pCt. anorganische slof, 

 hoofdzakelijk neutralen phosphorzuren kalk.] 



