COMMENTATIO CHEMICA. f 



Constat de gaz oxygenio-, si aer Atmosphaericus in contactum ducatur cum omni 

 ejusmodi materia, quae cum oxygenio majorem alit aiSnitatem, quam oxygenium cum 

 reliquis Atmospliaerae principiis. Sic misceatur cum gaz nitroso, gaz Iiydrogcnio, plio- 

 sphoro , sulpluiretis et metallicis et alcalinis , aliove simili corpore , adhibitaque cncheiresi 

 omnibus hodiernis Physicis notissima, quaeque nititur vel sola mixtione, vel accensione 

 fluido electrico, vel adhibita calorici majori copia, et habetur eventus scinper idem , in 

 eo-positus, ut fere ima quinta pars Atmosphaerae deleatur. 



De gaz acido carbonico constat, si aer misceatur cum aqua calcis, aut cum aque 

 barytae (quam methodum eligit ill. Tlienard; vid. Traiii dt C/iimie Ekment. Theori~ 

 q^tc et Pratique, par L. J. Thenard , tom i. p. 200. a Paris 1813) quo facto oritur 

 quaedam lactescentia , quae est ex carbonate calcis, aut barytae; patet ita unam centesi- 

 mam partemesse ex gaz acido carbonico. 



AquaTTi in Atmosphaera inesse non tantum probatur variis ita dictis Hygrometris, ff 

 summis De Luc et Saiissurio (6) inventis; praecipue vero si sequeris analysin Chemi- 

 cam; determinatae massae aeris Atmosphatrici si exponis aquae avidissima, ut acidum 

 sulphuricum, potassam causticam, murias calcis exsiccatum , quaevis ejusmodi-; quorum'' 

 ponderis incrementum indicat, quantum aquac contineat Atmosphaera: una^ fere ceHtesima 

 pars ex aqua esse saepius invcnitur. 



Postquam vero sic tria memorata principia separata sunt,- quatuor quintae aeris- 

 de univcrsa massa suprrsunt ; quae quidem forma externa ab omni aere atmosphacrico-- 

 non possunt distingui, ab eo tamen omni titulo dilferunt, si quod apparet ad harum 

 propr-Ltates attendatur! Ilic enim aiir flammam candclae non alir, nec respirationem ani- 

 malium sustentat, notas acidi prac se fert nullas, aquam calcis non turbat, ncc solutio- 

 nes mttallicas^ ncque ipse inflammabilis est. Quara primum autem torrens scintillarum 

 elcctricarum ptreum transmittatur, admoto prius gaz oxygenio aliquo, forraatur acidum; 

 nitricum aur nitrosum, vel admixto gaz Iiydrogenio ammonia; unde nullus Chemicorum; 

 dnbitat, quin sit gaz azotum seu nitrogenium. 



Physici cum circa hanc compositionem, et raodum hujus compositionis demonstrandae ,- 

 plane inter se conveniant , verbo eam indicavisse, ni fallor, sufficiet. 



%. 6. 



Id univcrsum eam sumunt Physici propoitioneni principiorum memoratorum, ut aquae 



C «) VUe eeftginm opuj guaU lar PlfjfrtKilrie , .ftr H, it Sttuitri , Neufchatel 171$. 



