C O M M E N T A T I O C H E I\I I C A. 



ai 



Ciibic. oxygenii consumpsisse limacem. Ht-licem pomaceam L. posuit in XII poll. cub. 

 aeris, in quo vixit animal quatuor dies , omuc oxygenium plene deperditum , azotum 

 vero cum gaz acido carbonico relictum reperit. Dein cximius et de historia naturali 

 optime meritus SpaUanzanius de industria Vauquelini experimtnta repctivit; iisque plura 

 adjccit, instituta cum limacibus et Iielicibus terrestribus et aquaticis, cum hclice nemorali 

 Lusitanica, Itala, cum limace agresti atro , albo, maximo, cum helice vivipara; quae Mol- 

 lusca invcnit avide appetere oxj'genium , et ex acre, et ii quod aqua erat solutura, et 

 deficiente hocce oxygenio, aut hujus loco alio gaz (23) subitituto, alia cirius alia tar- 

 dius perire. — Ntque hic substitit indefcssus Spallanza>:iiis-, verum ejus:nodi exaraini 

 subjeci: Mytilos anatinum, cygn:um, edulem, Ostrt.as e.lulem, et Jacoba.jam; et prae- 

 clare docuit mytilos et ostreas, et aquae inhaercns oxygenium absorbere, et aeri demere 

 oxygcnium, et pa-ire, si vel in mero gaz azoto virant, vcl si supra aquam dLStillatam , 

 in qua versentur, haereat gaz azotum ; laetius vcro vlvere , si ipso gaz oxygenio fruantur, 

 aut aqua utantur, supra quam naerct gaz oxygeniiim; utruraque autem gaz oxygenium 

 fere dcperditum invcnit (24). Ex quibus cxpjrimentis cum Fa::qud'.no et Spallanzamo 

 concludo, limaces et helices aeri denK-re oxygenium; et hocce aqua solutum absorbere 

 hclices , mytilos , et ostreas. 



Verum quum egregia tentamina et indefessa Swammei-damii (25) nostratis, PoU (26), 

 Cuvierii (27), Lamarckii, ea organa respiratoria demonstrarunt, non tantum in omnir 

 bus Molluscis, sed in iis quoque, quae dicmAx^iiM Lamarckius, Cirrhipeda, Annelida, et 

 in Crustaccis , analoga ratione csse fabrefacta, adeo ut typus, secundum quem crcata vi- 

 dentur, facillime sit agnoscendus unus, jure concludere videor, haec omnia oxygeniura 

 appctere; neque refcrt an in continenti num vero In aquis vivant (28), delent certe 



oxy» 



(23) V\A. egrejium opu^ HJemnret lur ta Raplrmhn, par L. Sfanmizani, trciuili i» Fraacaii d^afrii len mamcrH 

 wtdii par 7. Scmljitr, Gen^vc i°o,^. 8 p. '20 ad 302, 



(24) Vid Afetnoirti caet. p. joy. ad .-^. 



(25) Biblia Nalurae , Tom. I. p. mi ct seq. et 117. 



(a6) Vid. pulcherrimum opus 7Vj/<ir«« uiriaijui Siciliat iirumqiii Biiteria 11 Jtulemi , Tab. aen. illaiir. tb J. X. Peli, 

 3791. p. 43. imprin is Cap. V. pag. si. 



(27) '• '• Tom. jV. pag. 423 — 437. et Lamarcl-, I. I. T m. I. p. 3'0 et 315. 



(!J) Piiiat \\\. Pell I. I. Mollusca aqiiatica aquam deconpimcje cjusqiie oxygenfura appetere, ea rretut analo- 

 fia, quod plant^e quarum fabrica esi im]>crfectior valcant a-juani decnm^ionere ; hlc vero , si analogiae ftdes srt hthtn-^ 

 da, poilus fiilii raiiocinium inverto , et statuo , cum MoIIusca propius accejant ad «nin alia , quae ipsuin oxygeniLHa 

 »qua solutum ahsorbeant , quam ad pl,inias, quae en decomposita aqUii oxygcnium hauriant, MoUusca non atiaitin «e- 

 componere , vtrum appeieie oxyeeBium In a^ua soluium, 



C3 



