36 II. C. V A N D B R B O O N M E S C H, 



ditur: testis sotJae ct alc.Uinae et cum acidis junctae in hLn-bivororiiin sana-irni; aliis(]ife 

 humoribus; testis fi-rri, magnesii , praesentia in plantis, in solis crcscentibiis, (luae his 

 mttallis carent oranino, de quibus cgregia instituit cxperimenta Schrader; an vero aqua 

 vis vitalis efficaci:! in carbonium convertatur, nonduni demonstratuni est ; desidtrantur 

 facta; Naturae enim cognitio per sola ratiocinia non acquiritur, expcr.ientiam nisi liis, 

 ut fandamentum, jtinxeris aeternum errabis, ut recte Swammcrdammiiis (90). 



Tanta sunt et tot experimenta, a plurimis Physicis instituta , quae aciJum carbonicum 

 a plantis assumi probcnt, ut eligere sit difficile. Pries.tleiiis primus,, dein Ingenlmtz- 

 sius, Senebicrius, Saussurius , .zVn , invcnerunt non tantum plantas laete accrescere, pon- 

 dere augeri, si in aquas acido carbonico impraegnatas immittantur, vcrum et si in aiJre 

 corrupto respiratione animalium ct cambustione olei vel candelarum , in quo itaque mul- 

 tum acidi carbonici habetur, luci solari exponantur , earum incrementura sacpiiis adeo 

 magnum effici, ut fidem superare videatur (91 ). Eas autem aquas, dein examini chemi- 

 co subjectas, magnam acidi carbonici quantitatem amisisse, aeresque, ante his immissa^ 

 plantas et flammam ct vitam animalium extinguentes, dein et flammara et vitam anima- 

 liimi laete alerc, iis constitit. 



Ne plantas quidem acido carbonico destitutas vitara snstentare, praecipue sole collu- 

 stratas , probavit Saussurius: circumponatur plantis methodo Sausstirii (92) calx viva, 

 in aere accurate omni acido carbonico privato , et mox langiientes et pereuntcs has vi- 

 debis, quippe acidum carbonicum a plantis exhalatnm calce absorbetiir, atque ita vitae 

 pabulo destituuntur plantae. Quis itaque his experimentis aiiditis mecum nog agnoscet, 

 ingentem luijus acidi copiam tanta vegetabilium multitudine dckri-. acidum carbonicum 

 nimirum chemice solutum si adsit majori copia gravitate descendens , amplectitiir ab 

 omni parte vegetabiliuni frondes , quae vi innata attrahunt , sibique hoc nutrimcntura in 

 wsum convertunt. Qui fit, sicut obser\'avit Ingenhouszitis , Sennebierius, et quot itera 

 feeerunt naturae perscrutatores , ut ad fossas et paludes adeo uberius crescant ct quasi 

 luxurient plantae; nonne proficiscitur permagnum hoc incrcmentum pro parte cx niultis 

 acidi. caibonici exhalationibus, a plantis avidc hauriendis ;. unde earum planrajun», quae 

 in arenis siccissimis vivunt, non tantum hydrogenii, verum et carbouii, augmtntum? arcnae 



enim 



(90) BUn» Naiarne. Tom. I. p. loi, 



(91) Vid. Pririilcy pracc l.inim apuscNlum Pretvin en JVttrrum. tp ymchlfliiiite^ iftrti» ra» Lmki , Tora. I. p. 131» 

 J4'. /»?'</■ ' Ti, t^trsuchi mi Ffi.inztn, Tom. I, p. 51 — 55. pag 75, scqq. pag. J5 — 99. imiiriiuis p«g. 586— ^89» 



. SlntHbic' , ^it ./'Chei.L-r P'infi'fn{l de la Lumi^re tetaire , p. lo.*2tf. 

 (Ss; • -■'. •'' 'h:mc, Tom. JiXIV. p. I44 — 14& 



