COMMENTATIO CHEMICA. 4S 



tis , ex quibus , ut accuratius institueretur experimentum , ope antliae pneumaticae omnem 

 tdhaerentem aerem depulerat, sub aqua, acido carbonico saturata, magnam puri gaz oxy- 

 genii quantitatem nactus est. Sencbierius (3) quoque et Ingenhotiszius, quum plantas 

 sole fruentes in gaz liydrogenio collocassent , invenerunt, id gaz combustionem pati, qiiae 

 certe non secuta fuisset, nisi gaz oxygenium foret sccrctum : idcm Eudiometricis peri- 

 culis confirmatum vidennit. Sic quoque Itigenhoiiszius ex centum foliis Nastttrtii In- 

 dici duarum iiorarum spatio tantum gaz oxygenii acquisivit, quanti capax Cst cylinder, 

 cujus aI:itudo aequabat 4! poll. diameter vero i| (4). 



Neque, licet foliis prae caetcris muniis sit impositum, ut aci.'.o carbonico assumto so« 

 lis radiis collustrata exhalent gaz o.xygenium, hac facultate caeteras plantarum partes 

 destityHs quis putet; quicquid in planta colorem viridem gerit (5), hoc gaz exhalat; 

 cormus viridis, rarai, calyx ; adeo ut carum plantarum, quae foliis carent, attamen pa- 

 renchymatosa fabrica sint pracditae, cormus viridis, e. g. ut tum caeteris foliorum ofTi- 

 ciis fungitur, sic et in eo folia imitetur, ut gaz oxygenium exspiret. Praeterea, quam- 

 vis solis influxum adeo magnum invenerint Ingenhoiiszitis et Sencbierius , ut, quo elHca- 

 ciorem plantae experiantur, eo majorem et purioris gaz oxygenii quantitatem has exspi- 

 rantes viderint, exspirant tamen, at longe minori copia, quae in umbra crescunt ; es 

 quibus simul patet, vere observasse Botanicorum Principem Liunaeum (6), plantas in 

 umbra crescentes acorem quendam acidum contrahera. Facile enim intclligimus eam, oxyge- 

 nii partem, quae caeterum stimulo lucis exspiratur, nunc retineri, aliamque unioneni 

 cum hydrogenio et carbonio inire, atque ita natis diversis acidis memoratum acorera 

 efficere. Est enim notandum, oxygenium a plantis excretum, licet caeterae oeconomiae 

 naturae utilissimum , vegetabilium ratione habita , excrementum esse, et, si retineatur, 

 functionum harmoniam turbare atque organismum destruerc: scilicet in eo eminet Na- 

 turae vis atque eflicacia, uulla humana arte aut sapicntia attingenda, ne satis quidem 

 pcrcipicnda, ut non tantum ex una causa multos crtct gravissimos efFectus , verum ut 



iti 



C 3 ) Mtm, Phjsicd • Chim. , Tom. lU. p. 409. 



(4^ Exfrr, sur Its f's'l., p^r J. Ingtnhrjsz, p. 51. 



(S) hgtishtnsz, ycrs. aei PflMz.n, Tora. I. p. 310 et 311. Stne^ter, Mem, rhysiet - Chiwi. , Tom. I. p. 15». Idem 

 ILlthlTch. stsr rinjturnct II:. , p. 243. ct Phys. frg., Toil. I. p. 432. Ct Tom. III p. 189. et f^trhoniieiiitg ovlr hll rul 

 eti Jfs gicii d.r DiomiH in Planlea 101 ziiivciing ier luiht , iior J. R. Deinnn en ji. Paits ya» Trtcstvijlc , te Am- 

 stcrdam i-£o. 



C6J Srnrbier, Phys. t't(ei., Tom. V. paj. 15 ■. Accedit, quod in plantis in obsciiro crescenttbiis carbonii qu.inii- 

 tnem miilto minorem inveDerint Chispial , Utssenftaiz, Stnchitr , quam in plantis sole collustratls. Vid. Thomson, Toni, 

 Vlll. p. Ce4 Bt Coi. 



F ft 



