44 H. C. V \ N D E n B O O N M E S C H, 



ita instniar quaevis sua iudividua, ut, dum liaec solunimodo sua commoda curaiit, faeil- 



limo modo et gratissimo, ac sibi vivunt , simul caeterae naturac oeconomiae maxiraas 



afTerant utilitates, camque sustentent, conscrvcnt. Quodsi ita procedere Naturam arbi- 



tramur, optime intelligimus, quaiKum oxygenium a plantis cxhaletur; nam , dum quaevis 



Naturae individua, atque igitur omnis planta, quantum potest sibi prospicit, utilissinia 



quaeque in usum convertens, nociva exhalans, cx aqua et acido carbonico liydrogenio 



tt carbonio assumto, ut suae oeconomiae incoramodum oxygenium exbalet planta omni 



ope nitatur necesse est. Amplissimus certe neque umquam exhausrus fons, ex quo de- 



perditum gaz oxygenium largis riviilis Atraosphaerac traditur! Injiciamus oculos in vastas^ 



arbores, ingcntes filices, qui in calidioribus Americae, Africae, Asiae regionibus cres- 



cunt, et multa luce collustrantur, in Dacreidium cupressinum, Calamum rudentur^#.^oe- 



roxylum andicolam , Eucalyptum robustam , quae altitudinem 200, 300, 5oopedum(7), 



attingunt, multaque fronde omantur, in quarum ratione et assumunt et exceniunt. Ante 



oculos ponamus hodiernam nostrae telluris faciem, tot sylvosas regiones , lucus , iii 



America, Asia frequentes, ripas, fossas, paludes, undique innumera jimcorum, grami- 



num, quarumvis plantarimi multitudiue cinctas , Nymphaeis, Confervulis, Byssis (8) 



repletas: cogitemus de tantis montium catenis herbarum lichenum praecipue n>uscoruni 



cohorte quasi obsessis. Neque, licet vivam imaginationem in auxilium voccmus , qualis 



sit vegetatio in calidioribus Telluris partibus, in Asia, Africa, praeprimis in Araerica, 



concipere possumus; cum versemur in regioae, ubi temperatiu-a hviore, parum constan- 



te, frlgidiore, humidiore, plantarum luxuries arcetur; hyemc sacviori et longiori partim 



in profundissimum somnum diu incidunt vegetabilia, partim vcxantur, et pereunt. — 



Contra in America meridionali praesertim viget coclum calidissimum, simul satis- hu- 



midum, serenum ct constans; spirant vcnti optati, humiditate fertilissima nimium solis 



ardorem et siccitatem pellentes, quibus urittir et lacditur Africana vegttatio; late est 



dispersa uberrima humus , qua magna Africae pars caret, quamque ciim sterili arcna 



commutat, et fluunt a tot et tantis Montium jugis amplissima flumine, quac et in Afri- 



ca desidtrantur; quae per omnem ftre Amcricam fliiunt, pluriraa quaeque largissimanT 



aquae copiam exhalant , a plantis avidissime absorbcndam ; hic illi fiiices crtscunt et 



gra- 



( 7 D iriUitntuv , pag. 437 et 43». 



f 8) Vid. SiitMtr, aiem. Fhysleo-Chim., Tom. II. p. 30 ~ 45. Inginhnuz, Piri. mtl Pflnz'm , Tom. I. p. 101 

 ««qq- Interim filices , musci, fungl sacpe gaz hydrogenium cjlialant. Vid. Meieerel. Jj\rinch v»i lltherli , Toin. I. 

 p. <<». quod j»2 has plantas saepe eihalare jam Sttciv et lluaHlit ubscrvarunu Stniiitr, ehji, fe(., Tom. III. 

 *■ «TS. 



