COMMENTATIO CHEMICA. Sg 



Poterit ultra hunc unionis fovtissimae terminum adhaerere principium, vel corpus ali- 

 quod; hoc vero, si solutio sibi relinquitur, sua sponte separatur. 



§• 65. 



Est haec lex, quae in aerem Atmoshaericum valeret, et ex qua princeps mihi videtuf 

 intelligi medium , quo servat Natura memoratam principiorum proportionem. Quod asi 

 sertum ut probetur, mihi demonstrandura incumbit: 



I Principia Atmosphaerae non esse mixta, verum Chemice copulata. 

 n. Ea in proportione haec principia fortissime cohaerere, qua aer Atmosphaericus inde 

 constituitur. 



Habeo autcm rem hic exponendam magni momenti, neque tamen ea, qua digna videtur, 

 accurata indagatione enucleatam; accedit plurimorum Physicorum illustrium auctoritas, 

 Jacqiiiiii, Daltoni, aliorum , qui aeris mechanicam compositionem defcndant; ipse quo- 

 que Thenard nuper de hac re apL-rte suam protulit sententiam, aerem affirmans nihil 

 aliud csse, quam principiorura, quibus conflatur, miscelam (Vid. Traitd dc Chimie, 

 par Thenard, Tom. I. p. 167 et p. 195.) Sunt quidem Physici, qui Chemicam aeris 

 principiorum copulam pqnant ; videntur his partibus adstare Fourcroyius, ThomsoiiitSy 

 forsan plures; hi vero eximii Chemici, ejusmodi litibus sese immiscere cum non permit- 

 teret propositum scriptionis consilium, hanc rem parum curarunt, eamque vel omni si- 

 lentio praeteriverunt , vel passim et leviter tractarunt. — Itaque liceat, quid mihi pla- 

 ceat, paulo amplius exponere: quae expositio si scopo, quem attingere studui, non 

 plene satisfecerit , mihi jam sufficiet, si re ipsa non indigna judicetur. 



§. 66. 



I. Utrum corpora Mechanice sint mixta, aut perChemicam solutionem sint copulata, i. e. , 

 utrum per aggregationem vel per affinitatem coiiluerint, potissimum intelliges inquirendo, 

 num vi qualicunque mechanica sola possint separari , an vero affinitas divellens Chemici 

 huc requiratur. In priori casu habes aggregationem , in posteriori solutioncm Chemicam. 

 Verum nemo poterit aliqua vi Mechanica gaz azotum a gaz oxygenio, gaz acidum car- 

 bonicum ab hoc utroque, et aquae vaporem ab hij singulis, separare. — Centenis modis 

 contra quatuor hacc ab se invicera separantur, sed his oranibus Chemicis, ex alTmi- 

 tate Chtraica pendentibus , determinato gradu actuosa. Sic oxygenium separatur ope 

 omnium combustibilium , ope coi-porum in oxyda vertcndorum; ita vero non separatur 

 oxygenium eo, quod adhibeatur corpus qualicunque modo oxydabile , sed oxydabilc 

 certo gradu, indicio certo gradu hoc oxygeniura in aiire Atinosphatrico esse ligatum. 



H » Sul« 



