C O M M E N T A T I O C H E .AI I C A. 63 



las soUitas ferens: praeterea sacpius fit, m cx similibus pracparationibus ferreis arseni- 

 cis talia gaz metallifera oriantiir; eackm vero ructalla cum gaz hydrogenio nullam ineuni 

 CopuFam , nisi in auxilium vocata longe altiori tcmperatura. 



Forsan ex ejusmodi gaz metallifi.ris aerolitlii originem deducunt; procul dubio enim 

 talia gaz Atmosphaeram frequentcr ingre.liuntur. Interim memorata thesis haud difEcile 

 cxplicanda videtur; scilicet constat, qtio corporis cujusvis paniculae magis et tenuius 

 sint divisae, i. e. quo magis imminuta sit affinitas aggrigationis, eo facilius et promptius 

 procedere affinitatem compositionis; jam inti.lligimus , materies quascunque, praecipue quae 

 solent gazformem faciem induere, co momcnto, quo vinculis liberantur, quibus cohaere- 

 bant in constituendo aliquo corpore composito, niinorem habcre cohaesionem inter suas 

 particulas homogeneas, quam si per tenipus aliquod sibi commiseris, quo arripiant occa* 

 sionem talis formae assumenc!ae, quam jubet materiae indoks et aeris pressio permittit. 



His praemissis videamus , quatenus haec res Atmosphaeram spectet. — Constat multa 

 corpora, dum in Atmosphaeram emittuntur, versari in siraili conciitione, e. g. gaz hydroge- 

 nium, quod ex compluribus decompositionibus in Atmosphaeram surgit: intcrim ammo- 

 nia nunquam in Atmosphaera invenitur, nisi in eo strato aeris, cui formata ammonia ex 

 corporibus piitrescentibus traditur; itaque quaenam sit vis quaerimus omnino, quae im- 

 pediat, quominus ejusmodi gaz hydrogenium cum gaz azoto aeris Chemicam copulam 

 ineat. Nonne respondeamtis oportet, affinitatem gaz azoti cum reliquis aeris principiis su- 

 perare vim gaz azoti et gaz hydrogenii. At saepe fieri quispiam forte dixerit, ut carbonium- 

 in simili evolutionis conditione sub putredine versatum aeri oxygenium demat , et in acidum 

 carbonicum v;;rtatur , ut sub eadem conditione azotum ciim rapto oxygenio in acidum nitri- 

 cum abeat. — Ea autcra phaenomena nihil aliud quid probant, quam quod in eo rerum 

 statu memorata principia majorem cura aeris ox^'genio- colant affinitatem , quam aeris 

 principia inter sc ; et rem scse ita habere, apparet , sf gaz azotnm et carbo in contactti 

 ducas cum aere, qiiando nullum gaz acidum carbonicum et nitricum obtinebis. 



Affirmamus interim, eam ipsam conditionem, sub qua variae materies in Atmosphaeraiii 

 emittuntur, magniim esse adminiculum acris aequilibrio conservando; sic, dum memo- 

 rata ratione evolvuntur ex indicatis fontibus gaz oxygenium et gaz azotum, intelligimus 

 inde aeris aequilibrium promoveri; est enim eerta affinitas inter aeris partes ; itaque si 

 evolvantuT gaz azotum et oxygcnium habent eam modificationem, eam facultatera, qua 

 facile et promte hanc aflinitatera intrent : praeterea exin intelliirimus, quomodo quaevis^ 

 heterogenea in aerem immissa haud tarde queant decomponi; «luam rem ulterius probare, 

 iut exemplis illustfare hujus loci non est.- 



S- 67.- 



