C O ]\1 M E N T A T I O C H E M I C A. 69 



relinquerentur : IJem cum Atraosphaera obtiner. Est vis attractrix ad proportionem per- 

 petuain inter principia Atmosphaerac servandam; hujus autem eifectus promptior reddi- 

 tur atque efficacior, ventis aliisve causis, quibus in motum cietur Atmosphaera: prae- 

 primis quura jam observaverlt 111. Priestkiiis (i^)? postea confirmaverint Bcrthollctus , 

 Daltoiuis , fluida elastica gazosa eam habere facultatem, ut, si secum invicem in contac- 

 lum veniant, atque ita quieti dentur, magna vL immisceantur, licet singulorum gravitas 

 specifica mignoperc difFerat; neque tantum id facere, si superficies, qua in contactum 

 ruunt, ampla sit et-lata, verum et si paucissimis puncris se tangant singula. 



Quanta vero praesrent venri, clarius apparet, si consideremus dirccriones, quas ser- 

 vanr venri; patebir enim has direcrioues ira esse comparatas, ut oprime omnem Armo- 

 sphaeram possint movere, er inrcr seraiscere: quam doctrinam licer gravissimam ramen, 

 ne longior sim, hic paucis di.beo absolvere. — Spirant venti constanres, spirant variabi- 

 les, spirant ab omni parte versus omnes parres; spiranr ab orienre versus occidentem, 

 a polis ad aequatorera, ab aequatore ad polos. Quodsi vero causas, quibus venti oriun- 

 tur, nonnihil indageraus, clarius haec ventorum eflicacia videbirur; causis enim respondent 

 elfectus. Ingcuiose in ventoriuu causas inquisiverunr celeberrimi Physici dt Luc ^ Halley , 

 Kantius et Alembertus , et pliires invenerunr causas: 



1. Huc faciunr Luna et Sol, qiu, ut aquam loco movent, aestuique maris produccn- 

 do haud parum contribuunt, multo .majori efficacia in illud fluidum agunr Armosphaeri- 

 cum, qumt Lunae et Soli propius, er praererea elasricum : 



2. Solis calor; scilicer in regiones aequinoxiales magis verticales incidunt Solis radii; 

 unde fit, ut illic magnopere Atmosphaera incalescat, kvior evadat, verticaliter adscendat, 

 et a parte meridionali et septentrionali irruat aer frigidior. 



3. Rotatio Ttlluris circa axin: scilicet sub aequatore Telluris superficies et Atmos- 

 phaera dato temporc mijus percurrunt sparium, quani adpolos, vel columnae aercae sub 

 aequarore celerius movenrur, quam ad polos. Non potcst quin ita vcnti eflicp.cissimi 

 et satis constantes oriantur, atque tali medio multipliciter aer niiscearur. — Sunt porra 

 aliae causae ventorum, at miniis constantes, magis topicae: enarraiUur fiuidum eleciricuni 

 a nube in nubem transiens, ingentes nivis massae cad^ntes de monte in montcm aut 

 ruentes versus Tellurem , insigni vi prorumpentes aquaium cataractae, de raontium late- 

 ribus decurrentes nivis fusac rivi (13). 



Supersunt autem duo raedia,. quac ad raotura aeris faciunt, omni attentione diona' 

 quorum alterum situra est iu temperatura aeris diversa, quae praecipue justam aquac co- 



piam- 



(12} Tliemnti, I. I. Tom. V. p. ^ti^m^, 



(13) Vi<l. IktJititn I. I. lom. VI. p. 170—313. Ltnitidtum , l. l. p. 175 — 134. ct a^icions ibi cUatoi. 



X2 



