JANI TREODORI BERGMAN COMMENTATIO LITERARIA. j3 



Non equideni insector ^ dihndave carmina Livi 



Esse reor, meriiini qiiae plagosiim mihi parvo 



Orbilium dictare: sed emetidata videri , 



Pidchraque et exactis minimiim distantia miror ; 



Inter qiiae verbtm etnict/it si forte decoritm, 



Si yersiis paulo concinnior unus et alter , 



Injuste tottim ducit venditque poema. 

 Cetenim classicus de eo lociis est Livii VII, 2. 



Est autcm dignum sane qtiod animadvertatur, Livium non civem Romanum fuisss, 



sed Livii Salinatoris primuni servum, liberoriim ejus pracceptorera, postea ob ingeniuin 



et doctrinam ab eo manumissum, quo liberiore ar.imo bonarum literanira stiidiis ope- 



ram daret. Ex eo enira luciilenter apparet, eam fiiisse Literarum apud Romanos con- 



ditionem, quae servorum operae multiim deberet. Neque lioc in Livio tantum sed et 



in aliis apparuit, quorum duo exempla potissimum raemoranda siint; alterum Terentii, 



de quo postea dicemus, ab liero suo Terentio Lucano Senatore liberalibus stiidiis ira- 



buti, deinde manumissi: altcrum Tironis, quo in literis adjutore usus estCicero, eum- 



que libertate donavit. Atque omnino magna fiieriint servorum in liberales artes.disci- 



plinasque merita. Quemadmodum enira Livius merito Poeseos Romanae auctor habe- 



tur, aliique item libcrti eam magis etiam expoliverunt , veluti Caecilius, Terentius, 



alii, sic etiam cum aliis Literarum generibus res comparata fuit: Grammatices quidem 



•et Rhetorices initia ac progressus servis manumissis deberi, et aliunde, et e Suetonii 



Jibellis, satis liquet: porro saepissime accidit, ut servi heris suis in stiidiis auxilium 



praestarent, sive scribendo, sive legendo, sive excerpendo, sive alia quacunque ratione. 



Neque hoc mirura videri- debet, tam excultos atque expolitos fuisse Romanorum ser- 



vos, siquideni, maximam partera e Graecia oranium doctrinarum matre advenae , suas se- 



cum artes literasque attulerunt: alios ipsiheri erudiendos curarunt: tum denique illui 



tenendum, Romanos Reipubl. curis maxime incumbentes multas literarum partes servis 



colendas tractandasque reliquisse. Verum haec obiter tantura notavisse sulliciat: plura 



petantur ab iis, qui de Servis Romanorum eorumque opcribus dedita opera scripserunt. 



Nos ad poetas redearaus. 



Livium igitur paucis post annis, A. U. 520 ante N. A. 233, secutus est Naevius, qui 

 in quatuor puescos generibus opcram suam posuit, Tragoedia, Comoodia, Satira et Car- 

 mine Historico, Livium satpius imitatus, ut ex utriusque fragmentis apparet. Quod 

 attinct ad maledicentiam et probra, quibus Romanorum principes viros petiisse dicitur; 

 id ad Satiras ct imprimis ad Comoedias ejus rcfereuJum cst, ut patet ex Ciceronis locis 



B 3 de 



