COMMENTATIO LITERARIA3 S^ 



eos laborum suornm fructus percepissent , quos eos percepisse constat. Igitur in primis. 



ab eo inde tempore, a quo siiperioris Epochae initiifm dnximus, scnsim sensimque Ro- 



manorum animos totos occupavit Literarum amor, cujus vel vetustissimis temgoribus jaui 



quasi occulta quaedam semina latuerant iu avita cousuetudine, qua vel miTitiae, vei Ju- 



ris intelligentiae , vel Eloquentiae sese tradcbant. Nam ne dicaraus , quanto ardore con- 



fluxerint ad audiendum Cratetera, Graecorum Poiitarum volumlna enarrantem, aut ad no- 



biles illos tres Philosophos, quos supra nominavimus; ne iterum ScipioneSy Laelios, Fu- 



rios praedicemus; nonne vel ipse Cato, ceteroquin veteris disciplinae tenacissimus , se- 



nex tamen Literas Graecas addidicit? Paulin z.\xK.tx\\ AcmiUus ^ jam anteaquam Macedoni- 



cam expeditionem suscepisset, filios exercuit cum patriis discfplinis , quas ipse didice- 



rat, timi majore etiam studio Graecis": quippe qui non rantum Grammaticos, Sophfs- 



tas , Rhetores , sed etiam statuarios , pictores , equoriun catulorumque domitores , et ve- 



nandi magistros (quae omnia in Graecorum institutione locum habebant) juvenibtis de- 



dit: sed ipse pater, nisi quod publicum negotium impediret, libcris suis sese praeparan- 



tibus et exercentibus seniper aderat, omnium Romanorum maxime filios diligens. Vid.' 



Hutarch. in Pa"!" ^cru. p. 258, B, Cum vero Perseum vicisset, dum exercitus re- 



qiiiesceret, ipse ad Graeciam videndam sese contulit, eamque peragratus est: ex regiis 



autem spoliis, auro argentoque quaestoribus tradito, solos ipsius libros filiis suis lite- 



rarum studiosis ($Moy^«/K;ct«Toiii7/) eligi jussit; ut idem refert Plutarchus p. 270, A et 



D. Primus igitur ex Romanis Bibliothecam quamdam condidit : quod exemplui» *lii se- 



cuti privatim sibi librorujn copias compaTarunt, quarum tamen usum docrinae cupidis 



non invidebijm. in primis celebris fuit et splendida Ciceronis tempore Luculli Bibliothe^ 



€a, in quam omnes undique doctl homlnes confluebanr, tanquam in Musarum aliquod 



deversorium, airwef cU Mouvav ri KXTxyuyiov, ut idem ait in LucuHo p. 519, E. Sed 



ex Aemilii exemplo etiam apparet, et antea habuisse Romanos aliquam Literarum discipll- 



nam, et ea aetate cum hac Graecam conjungi coepisse. Non enim in una Aemilii familfa 



id obtinuit: sed et alir Graecarum literarum studiosi erant, et Graecos Phfiosophos et 



Grammaticos audiebant. Hinc igitur factum est, ut Cicerone puero, cum Archias Ro- 



mam veniret, esset magna copia eorum, qui non solum percipere aliqtiid atqiie audire 



studerent, sed etiam simularent, quibusque propterea gratns veniret Archias. Celebravit 



£(Js ipse Cicero in Orat. pro hoc Poeta, 3 sqq. Virili autem Ciceronis aetate jam nul- 



lus fere reperiebatur, qui non aliquam docuinae laudem mereretur, vel certe appeteret. 



Neque togati tantum pacis tempore, sed ipsi Imperatores prope armati, Poetarum nomeB 



et Musarum delubra coluerunt: ne ipsi quidem milites, forte^ illi quidem. •'>^d rustici et 



iudocti, a literarum studiis prorsus abhorruerunt , qui, cura Pompejus fheophanem Mlty- 



