COMMfiNTATIO LlTERARIA. 6r 



Quid qiiod abjecta pristina industria ac laboris patientia, plurimi ne attingcbant quidem 

 iagenuarum artium studia-; sed in omnem mnllitiem atque intemperantiam efFusi , quae- 

 rebant ea ac studiose stctabantiir, quae sensus jucunda quadam titillatione alBcerenty 

 animi vires torpere et hebescere sinebant, Ne illi ipsi quidem, qui aliquid adhuc tri- 

 buebant artium Literarumque studiis, id ipsarum amore ducti faciebant, sed quod ad 

 hujus vitae iitilitatem corporisque coramodiratera , quo illi omnia referebant, conferre 

 videbantur: nequc, si qui forte non vulgarem industriae doctrinaeque laudem mereban- 

 tur, hi bonarum artium studiis prodesse, sibique postcritatis famam comparare stude- 

 bant, sed suorum gratiam captabant, et .kicriun atque emolumentum sibi appetebant. 



Alteram causara diximus positam fuisse in amissa Ubertate, quae er ipsa ex morum; 

 illa depravatione secundum Meincrsii sententiam ortum traxit. Ea cinn et externa homi- 

 num effata, et interna quodamraodo animi cogitata, reprimere soleat atque coercere, et 

 turpis insuper adulationis in se contineat semina, maxiroe si accedat tjTannorum metus- 

 atque crudelitas-, vim habuit maximam in Eloquentiae vim historiaeque veritatem: Ncc 

 enim , ut praeclare dixit Cicero in Brut. lo. in constitiientibus rempublicam , 7iec in bel- 

 (a gcrentibiis , nec in impeditis ac rcgum dominatime devinctis , nasci cupiditas dicendi 

 sckt. Pacis est comes , otiiquc socia , et jam bene constitutae civitatis quasi alumpa quat- 

 dam Eloquentia. Verum hac de re commodior dicendi locus eiit , cum utriusque studii 

 historiam narrabimus. 



. Ultimo loco memoravimus Caesarum ncgUgentiam , qui omnes fere quidvis potius age- 

 bant, quam humanitatis studiis inserviebant. Nam quod ad Tibcrium attinet, qui mor- 

 tuo Augiisto Iraperium suscepit, is ipse quidem artes liberales^cum Graecas tum Latinas 

 Studiosissime coluit, ac lubenter secum habuit doctos homines, potissimum Grammaticos; 

 qua de re universe egit Suetonius in Tib. 70 et 71 et passim ejus rei indicia retulit, 

 c. II , 16, 21, 32, 56 et 57, ubi Theodoro Gadereo Rhetoricae praeceptore usum eum 

 esse ait, qiiod et QjiinctiUanus retulit J. 0. III, i. Et tamdiu certe is literas aluit, 

 quamdhi viveret Caesar Gern>anicus, de cujus laudibus et ingenio supva diximus; Sed 

 eo mortuo ad omnem crudelitatem delapsus multum iis detrimenti attuHt? earum studio- 

 sis levissiuia de causa ipso mortis supplicio affcctis. Vid- 5">-''- c» 5^ et 61. Quid ve- 

 ro a CaUgula in iiuinanrfaris snirii.1 iifiiitatia redundarc poterat, qui , qua aliquantum 

 valebat, Eloquentia ad perorandum in alios abusus est, cogitavitque etiara de Horaeri 

 carminibus abolcndis, et Virgilii Liviique Scriptis removendis; uti constat ex eodem 

 in CaUg. 53 et 34? Aut a Claudio, qui quamvis princeps, ut ait Suet. in Cl. 40, tie- 

 gue infacundus , neque indoctus , imo etiam pertinacitcr UberaUbus studiis deditus , com- 

 plures cum Gracce tuui Latine libros scripserit ( vid. c. 41 sq. ) ; idem tamca stujiitlio- 



H 3 ris 



