'i| INTRODUCTIO. 



Viam ergo ad hanc nostram qiiaestionem ex 'priiicipii vitalis efficacia explicandam ape- 

 ruere, qui vis vitalis agcndi normaiii in universiim spectatara in apricum posucre. • 



Merita Imm. Glissonii (2) circa hanc IVledicinae partem nemo facilenegabit, qui conside- 

 ret, illum jam anno 1672 lucidc et succincte notiones principii vitalis Pliysiologiae ad- 

 optasse, hujLisque fundamentum ex eo petiisse. Nec minorcm hac in parte laudem meretur 

 CI. Joh. de Gorter ( 3 ) , qui prinius in regno vegetabili motus ab eodem deriva'/it in- 

 temo principio, quod functionibus corporis luimani praeest. Inter primos numcrandus 

 qnoque est Celeber. TVintcrns., Professor quondam Leidensis, qui motuum actionum- 

 que organorum causam in irritabilitate, per stiniulum in actum concitatd, quaerendani 

 esse dixit. 



Mox Hallertts hanc Irritabilitatis thcoriam egregie perfccit, et institutis innumeris ex- 

 perimentis confimiavit. Halleriana ab hac parte schola potissimum Belgis fuit culta^ 

 qtios inter Viros Clarissimos Albinum^ van Doevercn, van Geiins et Vcrschurii/m , no- 

 minasse sufficiat. Omnium aisteni primus vis vilalis doctrinam Pathologiae adoptavit 

 summus Gauhius. 



■ Est omnino animadvertendum , principes et fundatores disciplinae dynamicae ex Schola 

 Boerfiaaviana prodiisse. Ex antecedentibus niniirum apparet , inter Boerhaavii discipulos 

 eminere nomina de Gerter, Ilalleri et Gaiibii. Si nunc cogito-, quid haec trifi lumina ad 

 condcndam scholam Dynamicam, eamque tam Physiologiae quam Patlrologiae applicandam, 

 fere eodem tempore et simili modo praestiterint , certe non adco aiulax cst crnjectura,, 

 «tatuere, Boerhaavii praelectioncs germina posuisse Theoriae,, cujus fructus dcmum ab 

 Illustribns suis auditoribus recolkcti fuerunt. Ilaec mea conjectura liaud exiguum ro- 

 bur mutuari videtur ex co, quod Cl. Kaaim Bocrhaavt post aliquot annos avunculi 

 praeclaras ideas circa ilhid jam antea rncmoratum '''S.vmiStv llippocratis publici juris fc- 

 cerit, qnae (ipso Cl. Curt. Sprcng. (4) teste) praeter alia multa, lucidatn qitoque dc^ 

 terminationem diferentiae intcr muscularem ct ncrvcam yim coniin&nt.. 



Ad rudiorem clrca vim vitalem doctrinara expolicndam ceite Gorteri nastri raerita, 

 in. meritis //«//«/•/ mmime cedunt. Ccl. Curt. Spreng. (sit dictum pace viri summi) in 

 laudando hac in parte Hallero, nimio erga suos amorc abreptus fuisse ct sic aliorum 

 famae nonnihi! detraxisse videtur; sequentibus cnim Halleri pracconium inclioat. 



" (5) Noch kannte raan die Cesetze diezer Kraft ( Lebenslcraft ) uicht, noch war 



„ man 



( » ) Cuf». Suring. t^rsuch eliier Pmgmatiithin Giichichli dir Artzneillutidi , Tom. V. pig. 105 et sqq. 

 (3) Conf. idem /. c. pag. 158 ei sqq,- 

 (♦) /. t. pag. 158. 

 <$> L I. pag. 167. 



