C O M M E N T A T I O M E D I C A. 43 



bus sic morbi pendcnt, adscentianius , nmx incidimus in tbesin nostrae quaestionis; ita 

 Ut oninis disceptatio tandera dcsinat in problemate, sitne sic status ille, a quo natura 

 morbi in universum pendet, ex compositione Chemic;l, an vero a turbati vi vitali, 

 caustlque Dynamicd, repetenda. Prout vcl ab h;^c, vel ab alter.1 parte steteris, dcbebis de- 

 rigere sanationem, postulantem rcstitutionem in integrum. Si enim Chemica unio pec- 

 caverit, Chemicas potissimum mutationes debebis excitare, unice fundatas in affinitate, 

 quae potest essc inter mcdia adliibenia et principia, quibus corpus morbosum conflatum 

 cst. Quodsi contra illam turbatam agendi rationem ex compositione derivaveris, quae 

 causam agnoscit in vi vitali, et cujiis afjendi ratio Dynamica est, inquircndum erit po- 

 tissimum in potentias, quae determinato modo in illam vim vitalem agunt; ut illas scli- 

 gas, quac ad normalcm agendi rationem vim vitalcm potcrunt revocare; nulia habita ra- 

 tione affinitatis Chemicae, vel ejus, quam principia ipsius corporis morbosi ad se invicem 

 iiabcnt, vcl ejus, quam medicamenta in ipsa illa principia exercent. Liceat uno altcro- 

 que exemplo rem illustrare. 



OfFeratur scorbuticus , et demr medico naturam hujus morbi investigare, eo scopo, ut 

 inde fundamentum curationis petat. Quanta, quaeso, difFerentia, utrura statum corporis 

 viveritis ex afiinitate Cheraicft, an ex vi vitali, derivaverit! — Si ex affinitate Cheraica na- 

 turam morbi illustrare conatur, debet post observata phaenomena hujus morbi potissi- 

 mum in statu ejus provectiori sequentia statuere : oxygcniura ad hydrogenium nimiam 

 exercet affinitatcm , ita ut aqua oriatur; hydrogenium et azotura confluunt , ut nisus fiat 

 ad formationem ammoniae, etcarbonium, cum hydrogenio et azoto junctum , parco ac- 

 cedente oxygenio, rodcns forraet acre Chemicum. Quae hujus theoriae sequela? niraium 

 humidum pcr cmunctoria omnia corporis est expelkndum, oxygcnium est arcendum , ara- 

 monia per acida gcncrosissima corrigenda, et quae plura aiia sunt. 



Qui autcm ad vim vitalcm htc potissiiiium attendit, ut causam compositionis organi- 

 cae, tum corporis sani, tum corporis raorbosi, dicturus est, languet in universura hoc 

 morbo vis vitalis, causa compositionis, turbatae sunt ex siraili caus;\ in specie functio- 

 ncs naturalcs , languct pessundatum ex morbo singulari et spccifico modo systema vaso- 

 rum sanguiferorum , et sic porro. Conabitur hinc exhibere omnia ea media , quibus vis 

 vitalis in universum excitatur, qualia sunt acirpurus, oxygenii dives, isque siccus; prae- 

 cipiet aiimenta kviter stimulantia, ncc sul natur4 ad illam indolem contrahcndara dis- 

 posita, qua vi vitali sunt contraria; qualia sunt in putredinem niinus prona vcgcta- 

 bilia recentia, acidula, cibi animalcs kvis digestionis, haustus liquoris fermentati, et 

 sic porro; adjiciet medicamenta ex toniconun roborantium classe, justum corporis mo- 

 tum, et quae hujus gencris alia sunt. 



F a Aliud 



