Kapittelwe%en in Nederland. — Perioden, der Geschiedenis. 35 



ken liier te Lande plaats hadden, kortelijk vermeld, als die der 

 Reguliere Kanunniken , der Praemonstratenzer Kanunniken of 

 Norbertijnen , die in Zeeland , Gelderland , Friesland en Gro- 

 ningen, minder in Holland en Zeeland, opkwamen. Alleen 

 in de hoofdtrekken werden de latere lotgevallen der Kanunniken 

 geschetst, en gevolgd van eene Chronologische lijst der Kapittel- 

 kerken in ons Vaderland. Niettegenstaande de Kerkhervorming, 

 waren te Utrecht de vijf Kapittelen aldaar bhjven beslaan, doch 

 zij werden hervormd in Protestantschen geest, en eerst onder 

 NAPOLEON verdwenen zij geheel. 



E^n andermaal bad de Klasse aan hetzelfde geëerd Medelid 

 de voordragt te danken eener Verliandeling over de periodlsche 

 indeeling der Geschiedenis , als een belangrijk bewijs voor den 

 voortgang der historische kunst. 



Eerst werd de periodische indeeliug in hare wording en ont- 24 0ci. 1842. 

 wikkeling historisch nagegaan. Voor zoodanige indeeling zijn 

 niet vatbaar , noch oude Sagen of poëtische Verhalen , noch de 

 Geschiedenis der geslachten, in Gcslachtregisters bevat, noch 

 kronijken, daar toch de grooie wereldgebeurlenissen zich niet 

 naar vaste eeuwen en jaren laten afmeten. Evenmin laten Ge- 

 denkschriften zoodanige indeeling toe , terwijl de kritische ])eoe- 

 fenaar der Geschiedenis, of de Gescliiedvorscher, loutert en rang- 

 schikt, wal er verzameld is, doch niet altijd hetzelve indeelt. 

 Eerst voor den planmatigen, pragmatischen en wijsgeerigen Ge- 

 schiedschrijver , die den gang der gel)eurtenissen verstaanbaar 

 zal voorstellen, is eene behoorlijke indecling derzelve onmisbaar, 

 en als zoodanig is zij eene behoefte van ware geschiedenis. Daar- 

 door alleen houdt zij op eene «chaotische massa" Ie zijn, en kan 

 de geschiedenis in vollen zin het l>eeld der werkelijke wereld 

 lerugkaatsen. 



Vraagt men, hoe moet die periodisering geschieden, zoo zijn 

 het de overgangen, die zich in den werkelijkcn loop der ge- 

 beurtenissen voordoen , welke U)t grondslag moeten gelegd wor- 

 den. Op die wijze zal eene periodische indecling éénheid en 

 methode brengen in de Geschiedenis. 



De Heer royaards ging voorts de voornaamste eigenschappen 



3" 



