Over de aankweeking van den tuelenschappelijken geest. 41 



HOMERUS en OSSIAN ; dat vondel , SHAKESPEARE , MILTON , SCHILLER , 



cÖTHE en BiLDERDiJK ; dal gctuigeu die meesterstuUkea van rem- 

 brand , VAN DER HELST CU anderen , die ons aan deze plaats toe- 

 spreken; dat het Vorstelijke Paleis te dezer stede; dat getuigen 

 uwe onvermoeide pogingen , Leden der Vierde Klasse , aan de 

 Kunsten gewjd ! 



Een ander beginsel, liet zedelijk-godsiüenstige , ontwikkelt de 

 hoogste vermogens van den mensch. Daardoor is hij aan de 

 Geestenwereld en aan God, den allervolmaaktsteii Geest, verwant. 

 Daaruit ontspruit de Ijehoefle aan zedelijkheid en godsdienst , en 

 de be\vustheid van zedelijke vrijheid en deugd, van God en on- 

 sterfelijkheid, en Leurtelings geeft het, door aanwending van hel 

 verstandelijke beginsel, geboorte aan Zedeleer en Godsdienstleer. 



Immers tusschen die beide beginselen ligt een ander als in het 

 midden, het redelijke, of wilt gij liever, ket verstandelijke be- 

 ginsel. Het ontwikkelt het kenvermogen en al de geestkracht 

 van den mensch. Wam onmetelijk is deszelfs grens. Het geeft 

 geboorte aan de Wetenschappen, zoodat derzelver loop en ge- 

 schiedenis niet anders te zien geven, dan de oulwikkeling van dat 

 beginsel in den mensch en onder de volken. Gelijk toch hel 

 liooger zinnelijke Ijeginsel streeft naar hot schdoiie , het zedelijke 

 naar hel goede en heilige , zoo hel verstandelijke naar het tvar( . 

 Het wekt waarheidszin in hem op, en alleen de waarheid en 

 liare keunis is het doel van deszelfs streven. Het wezen der 

 zaken van den schijn , de schadu^ven van het licht te onderken- 

 nen , ziedaar deszelfs hoogste beslemming ! 



IJdel is toch al ons pogen, indien men zich tevreden stelt mei 

 vluglige droombeelden, valsche theoriën, holle klanken en lou- 

 tere hypothesen , die men als zoo vele luchtkasleelen opbouwt ; 

 maar heilzaam , waar men in al zijne onderzoekingen niet rust , 

 eer mcii de waarlieid gevonden heeft. 



Door dal beginsel geleid, streeft dan hel mcns<;hclijke vcrstjind 

 naar de ware kennis van God c-n de wereld , van de natuur 

 en hare geheimen en hare gewrochlen rondom ons, van den 

 mensch in zijnen ligchamclijken locstand en de hoogere zielkunde 

 i'ii den liand Inssclien Ix-iden , van de eeuwen, die vóór ons ge- 



