Over de aankweeking van den welenschappelijken geest. 43 



heid kunnen geene vruchten van dien geesl zijn; vreemd aan 

 dat blind geloof op het gezag van anderen, zoowel als aan die 

 woeste iwijfelzucht , wier sceptisch beginsel slechts afbreekt, om 

 nimmer op te bouwen ; vreemd niet minder aan die lage We- 

 tenschap , die slechts als broodwinning beoefend wordt , of ter 

 gemoeikoming aan de geldelijke behoeften des Volks. De Weten- 

 schappen zijn haren echten lieoefenaar niet slechts hulpmiddelen 

 van beslaan , maar behoefte van den inwendigen mensch. Wie 

 haar als ambacht of broodwinning drijft, om zich door haar een 

 zorgeloos en rustig bestaan te verschaffen , en in zijne nasporiu- 

 gen door geen hooger beginsel bezield wordt, dan door het 

 voordeel en de geldelijke winst, die zij hem aanbrengen, hem 

 is geenszins de behoefte aan de waarheid, noch heilige liefde 

 tot dezelve, maar eene bekrompene eigenliefde de maatstaf zij- 

 ner werkzaamheden, en de achtingswaardige Geleerde daalt af 

 tot den rang der ambachtslieden of kwakzalvers. — Ja , waar een 

 Volk de Wetenschappen als eene luxe in den Staat beschouwt, 

 welke in dagen van bloei en welvaart kan worden gevoed, ])ij 

 verval en teruggang moet worden gefnuikt en ingekort; helaas! 

 daar beseft men derzelver verheven standpunt niet, en duidt 

 men veeleer de laagte aan , waartoe de Natie gezonken is. Of 

 is dan waarheidsliefde en waarheidszin , is dan ons kenvermogen, 

 eene weelde in den mensch, waaromtrent men onverschillig zijn 

 mag? Wie het stelt, lastert de menschelijke natuur! 



Hidpmiddelen van bestaan mogen de wetenschappen aanbren- 

 gen aan hare beoefenaars, hooger is derzelver streven; betame- 

 lijke gevolgen en vruchten derzelve mogen zij zijn, derzelver 

 doel bereiken zij niet. Dit ligt dieper in den mensch. Waar 

 toch nut en voordeel het doel zijn der Wetenschap, daar wordt 

 zij, niet de leidsvrouw, maar de slavin van hel leven, dat van 

 haar slechts diensten verlangt, en naar derzelver uitwendig, tel- 

 kens afwisselend, gewin derzelver inwendige waarde beoordeelt. 

 De inwendige mensch wordt daar aan den uitwendigen onder- 

 worpen en deszelfs belangzockcnde dienaar '. 



Hnn vr.TRcIijkc hier oti vervolgens , w;it zoo cHcl en verlicvrn hcloogrj is , 



