Over de aankweeking van den weiensckappclijken geest. 45 



versileileii , in het oog der Natie, uiet sleclits kweekplaalsen en 

 trekkasten, als door sloomkraclit aangezet, om in het kortste tijds- 

 bestek Godsdieuslleeraars en Regenten, Arlscn en Onderwijzers 

 vroeg rijp te leveren aan den Staat ; neen ! zij zijn , in den geest 

 cener beschaafde Natie, brandpunten van licht en wetenschap, 

 waar alle vakken van menschclijke wijsheid, en alles wat de 

 ontwikkeling van den menschelijke geest beoogt, zich als in zoo 

 vele middenpunten gemeenschappelijk vereenigen. Zij zijn de 

 vertegenwoordigers der verstandelijke en zedelijke hoogte, waarop 

 de Natie geklommen is. — Getuigen het de tijden der Vaderen , 

 die overal op den Vaderlandschen bodem, met onbekrompen geest, 

 zoodanige Instellingen deden verrijzen ; die opbouwden en aan- 

 moedigden; die te midden van den tachtigjarigen oorlog vijfHoo- 

 gescholen deden verrijzen; die een Leiden, boven vrijdom van 

 lielastingen, in de benaauwdste tijden, eene Universiteit deden kie- 

 zen; die bij hun nageslacht, tot op onze dagen, hooge geestdrift 

 voor die Instellingen van hooger onderwijs als inliet bloed voort- 

 plantten, en daardoor voor de nawereld dezen grondregel uitspra- 

 ken : (lat JP etenscliappen kostbaanler zijn , dan ^eld , en dal der- 

 zelver bloei de rijliste erfenis dei- Aatirn is. 



Er is nog een andere karaktertrek. Ik bedoel /iet liesef' i'an 

 den algemeeneii band aller Wetenschappen , die liet kenmerk is 

 van den wetenscliappelijken geest. — Uit behoefte aan ontwikke- 

 ling van den menschelijken geest, uit het eeuwige streven naar 

 waarheid en kennis geboren, ademt die zin niet slechts voor één 

 of ander vermogen van den mensch, en werkt die niet slechts 

 voor ééne of andere Wetenschap, noch volgt eene eenzijdige rig- 

 ling, maar de wetenschappelijke Geleerde, zoowel als de Natie, 

 waarin die geest leeft, maakt gebruik van aller vorderingen. Hij 

 volgt niet slechts eene of andere rigting , maar tracht de ont- 

 wikkeling van den geheelen mensch, icn dus van al zijne ver- 

 mogens, en dien ten gevolge de slotsom van elke wetenschappe- 

 lijke rigting, zoo veel voor hem noodig is, in zich op te nemen 

 en voor allen gelijkelijk te loven. 



Waar éc;ne Wetenschap, bov<'n de andere, door den geest 



