46 OPENBARE VERGADERING DHR DERDE KLASSE. 



eii de strekking der eeuw, zicli het oppergebied, en bij uitslui- 

 ting aller opmerkzaamheid weet te verschaffen, daar is de alles 

 verbindende wetenschappelijke geest vreemd, en de daaruit ge- 

 horen partijdigheid en eenzijdigheid werken schadelijk op den 

 Volksgeest. 



Wilt gij voorbeelden? M. H. ! Elke Wetenschap biedt ze ons 

 aan. — Niet waar de Godsdicnslzin (want deze behoort allen ie 

 bezielen, zal het den mensch en de Maatschappij welgaan), maar 

 waar cene lieperkte Godgeleerdheid zich op den troon plaatst, 

 en over alles zoekt te heerschen, daar moeten, naar de uitspraken 

 dier menschelijke stelsels , welke de goddelijke Leer misvormen 

 en toch op het karakter van onfeilbaarheid willen aanspraak 

 maken, alle Wetenschappen zich rigten. Door haar wordt de 

 menschelijke geest aan banden gelegd, de Wetgeving beperkt, 

 de Natuurkunde gebreideld, de Staatshuishoudkunde gestremd, 

 omdat op de Godgeleerdheid het licht van andere Wetenschap- 

 pen niet afstraalt. — Gij herinnert u, hoe schadelijk die eenzijdig- 

 heid heerscht, waar elke andere Wetenschap voor zich alleen 

 regten bedingt. Waar de stoffelijke belangen de Maatschappij 

 beheerschcn, daar dingen wel eens de I\ntiturhundii;e JFeten- 

 schnppcn naar kroon en scepter. De mensch, de Natuur beheer- 

 schende, verliest God uit het oog, of blijft alleen iu de stof en 

 de natuurkrachten berusten, zonder hooger op te klimmen, of 

 wel, verdiept zich zoo zeer, in de stof, welke stoffelijke belan- 

 gen lievordert, dat hij haar alleen den naam van Wetenschap 

 eigent *. Der Natie, door dien verbasterden tijdgeest bezield, 



* Voortreffelijk zijn de %voordcn van den Iloogleeraar c. j. mulder, vi-oeger in de 

 Openbare Vergadering van de Eerste Klasse gesproken, «dal de beoefening der Na- 

 luurkundige Wetenschappen alleen dan heilzaam wezen kan, als zij zich niet op den 

 voorgrond plaatsen, maar zich d.iar stellen, waar zij behooren in de rei der We- 

 tenschappen, die lot veredeling van den mensch verstrekken kunnen. De Natuur is 

 schoon; maar er is meer dan de Natuur; er is veel, dat verheven is, boven het- 

 geen de tijd verteert. Alleen hij , die uit het stoffelijke het onzigtbarc wil op- 

 sporen, in hot zinnelijke opleiding vindt tot het geestelijke en g(»ddelijke, zal we- 

 zenlijke vruchten plukken van zijne beniocijingcn in de Natuurkundige Wetenschap- 

 pen. Die in stof alleen slof ziet, voor hem zijn die bcmocijingen voorzeker geen 

 gewin, den redelijken menscb waardig." Zie o. j. iirLDcn, Hedevoering over den Jitreds 



