Jansfraak van den foorzitler. 9 



behoorende , onderling verwant en door ecu gemeenschappelijk 

 snoer aan elkander verbonden zijn. En men mag bij deze be- 

 wering van CICERO gerustelijk voegen, dal ook dit het geval 

 met de Wetenschappen is. 



Van uit het lirandpunt van deu meuschelijken geest ontspruiten 

 en ontwikkelen zich de vermaagschapte kiemen van kennis en 

 kunstgevoel, om zich, in verschillende rigtiugen, als zoo vele 

 twijgen van denzelfden l)oom , uit te breiden. Maar schoon zij 

 zich allen op verschillende wijzen van den raoederstam verwijde- 

 ren, eu van elkander afwijken, de band, die ze alle kronkelend 

 omvat, en, dikwijls zouder dat derzelver beoefenaren er zich 

 duidelijk van bewust zijn, omslingert, is de Wijsbegeerte. 



Reeds in hare kindschheid ontving zij van de met haar ver- 

 wantschapte lakken hare voedende sappen, en groeide er in den 

 loop der eeuwen mede op ; maar ook toen reeds was zij wederkeerig 

 de langzaam ontwakende kracht , die op alle dezen haren invloed 

 uitoefende. Zelfs in hare schier bewustelooze afwijkiugeu, eu dwa- 

 lingen, hield zij met allen meestal een' gelijken tred. En zoo 

 men, misschieu te overdreven, en voor als nog ontijdig, haar met 

 den geleerdeu dégérakdo de moederlijke Wetenschap {la science 

 mère) noemt, en men zich nader bij de waarheid bevindt, wan- 

 neer men haar Ijeschouwt , als te eeuer dragt met deze geboren ; 

 openbaart zij zich echter, bij eene hoogere beschaving, als We- 

 ienschap der eerste grondbeginselen eu der noodzakelijke en al- 

 gemeene waarheden, in hel wezen van het menschelijk denk- 

 en kenvermogen voorhanden ; en als zoodanig zweeft zij thans 

 reeds als eeu bevruchtende eu bezielende adeni over de meeste 

 vertakkingen der meuschclijke kennis. Eenmaal (immers dit mo- 

 gen wij hopen) zal zij , in den hoogeren zin van dégérando, de 

 science mcre, la plus exacte de toutes, genaamd mogen worden. 



Wanneer de menschelijke Rede, door haar bespiegelend ver- 

 mogen, de eerste oorspronkelijke waarheden, welke levens hare 

 weiten zijn, in de sloireiijke Natuur opspoort; wanneer zij daar, 

 in de dwingende wellen der oorzak(,'lijkheid, de onverbrcekbare 

 keten van oorzaken en gewrochten ontdekt; dan ziel zij tevens 

 in de zedelijke Natuur, kwm als in de menschelijke wilskraclu, 



