Over de aankweeking van den welenschappelijken geest. 47 



worden alle andere Wetenschappen onverschillig; want alleen 

 die, welke stoiTehjk uut aan])rengen, of met de heerschende stel- 

 sels overeenkomen , verstrekken ten gids , en aan de zegekar ééner 

 Wetenschap, hoe edel ook en verheven, worden alle andere, 

 ais gehoorzame slaven, gekluisterd. — Gij weet het , M. H. (want 

 waartoe meerdere voorheelden bijgehragt, uit de bespiegelende 

 Wijsbegeerte, of uit eene Regtsleer en Staatshuishoudkunde, die 

 alles aan de theorie opoffert en de werkelijke wereld uit het oog 

 verliest, of uit andere Wetenschappen ontleend?) deze eenzijdige 

 wetenschappelijke geest is niet die, welken de menschenvriend 

 eischt. Hij is in strijd met de vorming van den geheelen men- 

 schelijken geest, daar bij één van deszelfs beginselen, ten koste 

 der anderen , verheft. Veeleer zoekt de echte Wetenschap daarin 

 het harmonisch geheel der menschelijke Natuur en der Maat- 

 schappij, dat, tenvijl elk voor zijn vak werkt, zij aller belan- 

 gen gelijkelijk in de weegschaal legt , en de harmonische op- 

 voeding van den ménsch , ook onder de Natiën , bevordert. 



Vreesde ik niet onbescheiden ie zijn, en ook de Koninklijke oogen- 

 lilikken te zullen misbruiken , ik zon u berinneren aan zoo vele 

 andere karaktertrekken, die tot hel beeld van dien geest behooren. 

 — Ik zou u wijzen op dien nistelnnzeti voortgcing der werking van 

 dien welenschappelijken geest , die, evenmin als de mensch zelf, 

 ooit stilstaat, of achteruitgaat; die zorgvuldig acht geeft op de 

 vorderingen van vroegere ecuwen, en dal licht niet versmaadt, 

 zonder derzelver dwalingen weder op te rakelen, gedachtig aan 

 de zinspreuk: Hominum cninmeiitn delct dies, nntiirae judlcia 

 lonfirmnt; maar die daarop steunende steeds met gematigden tred 

 zoekt voorwaarts te streven , ofschoon wars van die uitspattin- 

 gen van het loomeloos voorthollen. 



Ik zou u herinneren , lioc die geest niet , als de Oostersche 

 Kasten , of als bij den Kamergeleerde in zijne cel zich inkerkert, 

 mtuir veeleer door voortplanting van zijnen zin het algemeene 



toencmenden ini'tocd tan de beoeftmmy der Natuurkundige Wctenscftappen op iielvaart 

 en l/escluumg, uilgcbprokrn in de 12'''' Openbare Vergadering der Eerste Klasse, 

 I8S9, bl. 45. 



