Over de aankweeking van den wetenschappclijken geesl. 49 



bereiken, ten zij het hoogst.!; of zedelijke beginsel in den mensch, 

 dat geheel zijn bestaan moet leiden en beheerscheu , ten zij de 

 zucht naar het goede, regtvaardige, heilige en goddelijke, ook 

 den ■\vetenschappelijken zin beziele en leide. — Zonder dit wordt 

 wel de Wetenschap beoefend, maar niet als beginsel van den 

 mensch, in wiens natuur de grootste overeenstemming heerscht. 

 Zonder dit wordt elke Wetenschap levenloos, als de IJszee, dor, 

 als de kale rots, den redelijken mensch onwaardig, vernederend 

 voor zijne zedelijke waarde, hoogmoedig en laatdunkend. Want 

 zij verheft zich dan op hare ontdekkingen , terwijl juist de over- 

 tuiging, hoe weinig men weet van den onmetelijken omvang 

 der voorwerpen, die daar voor ons liggen, ons nederig maakt 

 en ootmoedig, onzen ijver aanvuurt en onze geestdrift verhoogt 

 om meer te weten. — Zonder deze leidsvrouw wordt men na- 

 ijverig en liefdeloos. Men kan de verdiensten van anderen niet 

 dulden , maar knaagt aan dezelve , even als het gewormte , en 

 verheft zich vermetel l)oven anderen ; terwijl integendeel een 

 zedelijke naijver, oni bij anderen niet achter te staan, door den 

 geest der Christelijke liefde bezield, volgaarne in elk het goede 

 erkent, van elk tracht te leereu, en zich hoedt voor die zelf- 

 genoegzaamheid , die de onreine bron van vele ondeugden is. — 

 Die Geleerde is wars van de wetenschappelijke losbandigheid, welke 

 aan al de uitspattingen van eeu weelderig vernuft en cene woeste 

 verbeelding toegeeft, en door zedelijke beginselen, noch Godsdienst- 

 zin, geleid, aanduidt, hoe het verstand kan worden misbruikt. — 

 Waar toch geen eerJjied voor de deugd en het heilige, voor 

 Godsdienst en Christendom , de Weienschappen onder ons be- 

 zielt, waar zedelijk en godsdienstig ongeloof zich van haar mees- 

 ter maakt , daar worden zij een doodelijk vergif voor de Volken. 

 Waar integendeel de beoefenaar der Wetenschap de verstandelijke 

 ontwikkeling aan de zedelijke paart, en de Staat, niet van stof- 

 felijke belangen uitgaande, zedelijke en godsdienstige beginselen 

 als leidslieden kiest, daar bereikt men hel hoogste doel van alle 

 Wetenschap : Zedelijke volmaking i'i/n den Mcnscli in de P'ol- 

 keren. 



