Over de aankweeking van den welenschappelijken geest. 51 



Er is veel waars in die gezegden, M. H. ! en ik oniken derzelver 

 kracht niet , en desnieuemin beweer ik , dat die aankweeking be- 

 hoefte is voor den koogeren zin van Wetenschap en Letteren. 

 Men ondersclieide slechts het misbruik van de daadzaak zelve. De 

 mensch moet den aanleg en de vermogens daartoe in zich heb- 

 ben, doch de uitwendige omstandigheden moeten dezelve uitlok- 

 ken, voeden, onderhouden. 



Er zijn Geniën, die zich zelven ontwikkelen, en de Scheppers en 

 Hervormers der Wetenschappen gaan rustig hunnen eigen' gang, 

 trots allen tegenstand. Maar toch bezwijkt wel eens een galileï 

 in den kerker. — Er zijn Volken, in welke in sommige tijdperken 

 de hoogere zin voor Kunsten en Wetenschappen zoo krachtig 

 en levendig opwelt in den boezem, dat zij de inwendige geest- 

 kracht verraden, die in hen woelt en werkt. Maar toch' zijn 

 deze, evenmin als gene, onafhankelijk van de omstandigheden, 

 waaronder zij leven. Juist de tegenstand, dien zij ontmoeten, 

 bezielt hen dan vaak met een' hoogeren zin , om andere hulpmid- 

 delen op te zoeken. Doch hulpmiddelen , die de geestkracht 

 voeden , behoeft de geest evenzeer , als het ligchaam, en zonder 

 dezelve is zelfs geen Hervormer der Wetenschap ooit opgetreden 

 of gelukkig geslaagd. Ook Mecenaten en Piegeringen vormen 

 geene Geleerden van hoogeren welenschappelijken zin , maar zij 

 bevorderen derzelver pogingen en bieden ze hulpmiddelen aan, 

 om dien zin te oefenen , uit te lokken en op te wekken. Zij 

 openen aan den welenschappelijken geest de baan , die hij door 

 inwendige kracht moet betreden. Ja ! hoe meer zij die hulp- 

 middelen aaid)ieden, hoe meer zij den vrijen, waarheidslieven- 

 den geest uitlokken, aanmoedigen, wat in den mensch is, en 

 dus dat hoogere leven in hem onderhouden , des te ruimer 

 l)reidt zich die kring uit. — Hoe toch zal de hcituur- en Genees- 

 kundige, zonder Musaen, die de voorwerpen uit vroegere en la- 

 tere eeuwen , uit deze en andere wcrelddeelen , als onder zijn oog 

 plaatsen, zonder kennis te hebben aan de iiavorscliingcn van an- 

 deren, voor zijne Wetenschap leven? Hoe de Stcrrckimdige , zon- 

 der Observatoria cu werktuigen, aan de vorderingen der eeuw 

 geevenredigd , kunnen vorderen? Hoe zal de Geschiedvorscher\ 



4' 



