Over de aanktveeking van den wetenschappelijken geest. 63 



Wie weet het niet, in welk eea naaiiw verband ook zelfs 'de 

 stoffelijke belangen des Volks inet die vorderingen slaan? Waai- 

 de Wetenschap en de geest, die alleen naai- het ware streeft, 

 niet voorlicht, daar verrijzen de Utopia's, om voor ontbinding 

 plaats te maken. — Zonder haar geene duurzame Instellingen of 

 fVcti;et>ins; , die haren wortel hebben in de Natie , en dus op 

 vaste grondslagen rusten; geen Geldwezen, dat behoorlijk gere- 

 geld is, en aan de berekeningen voldoen kan; geene Industrie 

 en Nijverheiil , indien de werkman niet door de Wetenschap 

 wordt voorgelicht; geen Bestuur van liuitenlandsche ^4an^elcgen- 

 heden , zonder het licht van diplomatische en historische Weten- 

 schap; geen Binnenlamlscli Beheer, zonder de ware kennis van 

 den aard en den inborst, van de 'Geschiedenis en de behoeften van 

 de Natie , zonder gezonde Staatshuishoudkunde ; geen wel ïnge- 

 rigt Kerkbestuur, zonder Kerkregt. Overal en alom behoort de 

 Wetenschap , niet ais eene dorre verstandsleer , op bespiegelingen 

 en afgetrokkene theoriën rustende, maar strekkende ten algemee- 

 nen nutte, van uit het studeervertrek het leven in te treden, 

 en daar praktisch te worden toegepast op de behoi^fleu der tijden 

 en den werkelijken toestand van het huisselijk, maatscliappelijk, 

 burgerlijk en staatkundig liedrijf. — Dan alleen bouwt de Staat 

 op een' vasten grondslag, en wankelt niet, door naar de wufte 

 volkssieni of hersenschimmige ontwerpen zich te rigten , welker 

 opvolging zoo vaak den val der Staten pleegt voor te bereiden. 



Maar wat spreek ik van stoffelijke belangen en wat zelfs van 

 Slaatsbeheer ? er is een liooger goed voor de Volkeren, waarover 

 de Regenten moeten waken, en waarop de onderdanen naijverig 

 zijn; ik bedoel de zedelijke welvaart , de hoogere ontwikkeling, 

 die bestendigheid geeft aan de Staten , en vastheid ook onder 

 Nationale rampen. De stoffelijke werkzaamheid is daarbij slechts 

 middel , geenszins hel doel. — Waar toch al die bcgiTiselcn wor- 

 den ontwikkeld , die //; de Volkeren schuilen , en de lagere ver- 

 mogens aan de hoogere worden cijnsbaar gemaakt , daar worden 

 de Natiën, wat zij worden kunnen, en verheft men zich door 

 inwendige geestkracht , door opwekking en aanwending van alle 



