54 orENBAKB VERGADERING DER DERDE KLASSE. 



vermogens, Loven de riiui[iLni. Daar blijft men groOt ook onder 

 de tegenspoeden, die van ])uiten komen; -vvanl de .meiischheid 

 WOrdt dan, hl den Staat ontwikkeld. Dat is de zedelijke groot- 

 heid der Volken! Dien inwendigen Ijloei, die zedelijke opvoe- 

 ding van het Volk te bevorderen, zóó den mcnsch in de Natie 

 te oulwilikeleatf datlmag wel de hoogste roeping heeten van Re- 

 genten en Onderdanen! — Waar dit geschiedt, daar eerst kunnen 

 zich Vorsten en Regenten verantwoorden voor de hoogere Regt- 

 bank , waarvoor ook zij eens zullen geroepen worden. Daar- 

 door worden de Regenten de Voedsterheeren , en dan eerst wordt 

 de Vorst in den volsten zin, — de Vader des Vaderlands. 



Ik duidde reeds op het zedelijke beginsel , hetwelk daardoor 

 woi'dt gevoed en gekweekt ; want door de aankweeking van den 

 hoogeren zin, en daardoor ontstane opvoeding des Volks, wordt 

 de zedelijke band onder de Natie aangeknoopt. — Er leeft toch 

 in het tnenschelijkc gemoed eene behoefte naar voortgaande ont- 

 wikkeling, die zich nooit duurzaam verloochent-, want zij is 

 eene behoefte der menschheid ! Wordt aan deze niet voldaan , 

 wordt zij te leur gesteld of verdoofd , dan wordt de band losge- 

 maakt , die de verschillende standen der Maatschappij aan elkan- 

 der verbindt. De zedelijke kracht der Natie wordt gebroken of 

 verlamd, en nooit kan dit ongewroken geschieden. Maar komen 

 de uitwendige hulpmiddelen te hulp aan dat inwendige l)egin- 

 scl ; wenscht de Slaat vooral ook de verstandelijke en zedelijke 

 opvoeding des Volks te ])chartigeu, dan ontstaat er uit de ge- 

 regelde zamcnwerking aller krachten , zedelijke eenheid onder 

 een Volk ; dan maakt de ecndragt van geest ook magt ! Eén 

 zedelijke band omslingert het geheele Volk; want de Staat vol- 

 doet aan de behoeften, die bij het Volk zich uitspreken. 



En die zedelijke kracht werkt ook naar buiten , en men oe- 

 fent zedelijken invloed op andere VoUien. De ware wijsheid , 

 niet afhankelijk van de droomen van den dag , pleegt eerbied 

 af te dwingen ook bij onkundige?!. Waar een Volk aldus schit- 

 tert door verstandelijke en zedelijke welvaart en krachtsontwik- 



