' Jrnold Hermann Ludwig Heeren. 63 



l)escliouwiiigen aangaat, zamenlroffeii; zachtheid vaa zeden, adel 

 der ziel, echte humaniteit; ziedaar wat in heeren als in van 

 HEDSDE hoogschatteden allen die het genoegen genooten (en de 

 Spreker behoorde tot dat getal) hem persoonlijk te kennen. 



Als Hoogleeraar en als Schrijver was ueeren met gelijke be- 

 langstelling en met gelijk voortreffelijk gevolg werkzaam. Vraagt 

 men echter nog, na het reeds gezegde, welke de hoofdstrekking 

 was, welke heeren in de beoefening der Geschiedenis zich voor- 

 stelde, wij schroomen niet te antwoorden, het was de politi- 

 sche, het was de staatkundige; ja. Sta ten geschiedenis beoogde 

 hij ; niet op oorlogen alleen , maar liijzonder op het vreedzaam 

 verkeer tusschen de Volken, door Handel en Zeevaart, vestigde 

 hij de aandacht. Het leven van den Staat en in den Staat stond zoo 

 op den voorgrond; alle eenigzins beteekenende belangens van 

 Slaat en Staatkunde werden aldus in haar vol daglicht voorgesteld. 



Doch wat zal ik u den man in zijnen werkkring als Geleerde 

 en';Geschiedkundige schetsen , die zich zelven , wie hij was , zoo 

 eenvoudig , maar tevens zoo waar , deed kennen in de Biogra- 

 phische Nachrichten , welke hij zelf voor het Eerste Deel zijner 

 Historische Werken, Gött. 1821, deed afdrukken. Daar kan 

 men zien, hoe volgens zijne eigene uitdrukking, bij hem das. 

 literarische Leien nie abgesoiidert war von dein merischlichen , 

 hoe, zoo bet hem gelukt is den geest der verschillende Staatsre- 

 gelingen wel te vatten, hij dit veel minder aan geleerdheid dan 

 aan rigtige aanschouwing van het praktische leven , meent te 

 moeten toekennen; hoe hij erkent van spittler geleerd te heb- 

 ben, niet Geschiedenis, maar, wat veel meer is, methode en be- 

 handeling derzelve. Gedoogde het de plaats en het oogmerk de- 

 zer zamenkomst, ik veroorloofde mij uil d.\e Nachrichten, bl. lvmi 

 volg. , nog meer in bijzonderheden U zijne beschouwingen, o^er 

 aard en wezen der Geschiedenis, mede te doelen. Dit ééno 

 slechts. Eigen aan hem is zijne meeuing over den naauwen za- 

 menhang van Geschiedenis en Land- en Volkenkunde, welke 

 men doorgaans Statistiek noemt. Hij kon niet hel vcrlcdcne van 

 hel icgenwoordigc afscheiden. Nooit gaat mij uit het geheugen 

 een gesprek, wat ik voer meerdere jaren mol hem over de bc- 



