.9a«*.r- VAN HALL, Redevoering. 265 



overmaat van humusvorming de grondslag vau allen akker- 

 en tuinbouw kan genoemd worden. 



De vorming van bet zaad put den grond verreweg het meest 

 uit; maar juist door die vorming van liet zaad wordt bet krach- 

 tigst dierenvoedsel daargesteld , dat in den vorm van mest, tot 

 verhoogde vruchtbaarheid in de aarde terugkeert. 



Het is een verheven schouwspel, dien grootschen omloop van veler- 

 lei zelfslandigbeden in de Natuur gade te slaan, te zien, hoe de 

 onbewerkluigde stoffen uit water en lucht en grond in de plant, 

 en bierdoor ook in het dier , worden opgenomen , hierin veel- 

 zijdige veranderingen ondergaan, nieuwe zamenstellingen vormen, 

 dan op deze , dan op gene wize weder ontbonden en weder op 

 nieuw te zamengevoegd worden, en ten laatste, als liumus, tot de 

 moederaarde wederkeeren , om eenen gelijksoortigen omloop , 

 tot steeds vermeerderende vruchtbaarheid van het aardrijk , van 

 nieuws aan te begmnen. 



De niensch ziet die grootsche opvolging der herscheppingen 

 van de bestanddeelen van lucht en grond en planten en dieren , 

 en hij waagt het , door ervaring en wetenschap voorgelicht , met 

 vaste hand in dien omloop in te grijpen, en de elementen aan 

 zijne bedoelingen cijnsbaar te maken. 



Ziet de plant van hare eerste ontwikkeling af, door de uit- 

 oefening zelve van de haar meest natuurlijke verrigtiugen tegen 

 vele gevaren gestadig beschermd en in de schoonste harmonie met 

 al de haar omringende voorwerpen. Het zaad ontkiemt niet, 

 voordal er , en warmte , en lucht, en vocht in zoo groote mate 

 aanwezig zijn , als tol opwekking en instandhouding van het le- 

 ven der plant noodig is. Bij bet ontbreken van slechts een de- 

 zer drie uitwendige omstandigheden, heeft de ontkieming geen 

 plaats. Zoo zal ook bet ei van hel insekl geenszins uitkomen , 

 voor dat het blad der plant , waarvan het leven zal , en de voor 

 dit insekt voldoende warmte aanwezig zijn. De ontkieming van 

 het plantenzaad liegint met de ojislorping van water- en lucht- 

 deelen. De uitwasemini; vangt eerst later aan , als er genoeg 

 vochlaanbrengende deelen , de wortels namelijk , gevormd zijn 

 en venneerdert in dezelfde evenredigheid , als die wortels mcrr 



