VAN HALL, Bedevoeihig. 267- 



Ik zoude de aangehaalde voorbeelden der zoo hoogst eenvou- 

 dige inrigtingen in de natuur met vele andere kunnen vermeei>- 

 deren ; doch ik moet mij beperken , wil ik nog eenige oogen- 

 blikken overhouden , om U in de in- en uitwendige zamenstel- 

 ling der gewassen mede nog de bewijzen te leveren , of liever de 

 tot dit betoog strekkende daadzaken aan uwe aandacht te herin- 

 neren , dat ook hier de wet der eenvoudigheid op de irefl'endste 

 wijze in het oog valt. 



II. De scheikundigen leeren ons, uit welk een ij'eWwif aantal 

 onverdeelbare grondstoffen, zoowel de planten als de dieren, be- 

 staan ; maar ; hoe groot is niet het aantal der uit deze weinige 

 elementen te zamengestelde ligchamen! Een hoogst gering ver- 

 schil zelfs in het betrekkelijk getal atomen , stelt vaak eene zelf- 

 standigheid van geheel andere eigenscliappen daar. Verliest het 

 koolzuur b. v. , dat zoo gewone voedsel der plant , een weinig 

 van zijne zuurstof, zoo wordt het tot zuringzuur , en met ge- 

 ringe toevoegingen en verdere wijzigingen ontstaat daaruit die 

 gansche reeks van plantaardige zuren, welke de scheikunde ons 

 heeft aangewezen. Door eene kleine omzetting of verwisseling 

 van bestanddeelen wordt een onschadeüjk voedsel menigmaal eene 

 krachtige artsenij, een scherp vergift. Vandaar dat van soms zeer 

 gelijke plantsoorten , de eene voedend, verzachtend, de andere ver- 

 giftig is; ja, dat het eene gedeelte eener zelfde vrucht, op éénen 

 steel gedragen , zoo als in den Papciver , eene vette onschadelijke 

 olie, het ander gedeelte verdoovende bestanddeelen bevat. Van- 

 daar, dat van denzelfden sianï de schors scherp, bijlend, het 

 hout werkeloos of van geheel verschillende eigenschappen zijn kan. 



Wanneer wij het inwendige vau eenig gewas met het gewa- 

 pend oog gadeslaan , zien wij het uit eene menigte van aaneen- 

 geschakelde cellen en onderscheidene soorten van vaten bestaan. 

 Maar hoeveel ook die cellen en vaten op het eerste gezigt van 

 elkander mogen verschillen , de nieuwste , thans weinig meer 

 wcdersprokene , onderzoekingen hebben ons eene verwonderlijke 

 eenheid van oorsprong bij alle deze declen doen opmerken. De 

 allereenvoudigste plant , die men zich denken kan , bestaat uit 

 ééne enkele cel; geene plant is er, waarin geene cellen gevonden 



