100 : POLYPODIACEAE. X. DICKSONIA. 
gongylis efformandis destinatam continere segregatam. Annuli cum cellulis lateralibus sporangii nexum figura 
14. quoque demonstrat, particulam dorsalem sporangii rupti exhibens. 
Quae nunc de sporangiorum historia enarranda sunt, praesertim gongylorum evolutionem spectant, Omne 
scilicet cayum intra annulum et reliquos sporangii parietes, quod annuli ope quasi cristatum dicas, repletum 
est vesiculis teneris, dense conglobatis, globosis aut ovatis, per sporangii parietes laterales (vix per annulum) 
translucentibus, muco plastico refertis, primo tamen stadio omnino diaphanis. Quarum quidem vesicularum 
naturam cl. VVahlenbergius ignorasse videtur, quum plurium plantarum cryptogamicarum, ideo ipsi Tetradidymarum 
nomine insignitarum, semina e quaternaria coagmentatione oriri recte observasset (Nov. Act. Ups. VII. Flora lapp. p. 
289); optime vero omnem earum indolem et historiam enucleavit oculatissimus amicus Hugo lMohl (in disser- 
tatione de sporarum in Benere ortu, Flora s. botan. Zeitung, Ratisb. 1833.I. p. 38—42.), demonstrans , singnlos 
utriculos quatuor continere cellulas minores subglobosas sibi arcte applicatas et faciebus interioribus tétraédris sibi 
contiguas: vesiculae matricales s. thecae, termino jam de Lichenibus recepto, appellantur. Compresso Dicksoniae 
tenerae sporangio novello inter duas laminas vitreas harum thecarum plures e rupta membrana propullulant ; pri- 
mum materiam omniuo similarem absque discretis cellulis offerunt, postea, dum sporangium paullo plus adole- 
verit, cellulas ipsis inclusas exhibent globosas, minutissimas, plerumque quatuor, raro plures aut pauciores, dia- 
phanas, a se invicem discretas atque versus peripheriam thecae collocatas; aetate demum provectiore hae qua- 
tuor cellulae augentur, integrum thecae cavum occupant atque plus minus inter se coalescunt, ita ut sporan- 
gium tunc temporis inter laminas vitreas compressum cellulas effundat plus minus quadrilobas et hac figurd 
quaternariam compositionem prodentes. (Fig. 15.) Pelluciditatem haec propagula tunc non amplius servant, sed 
spissiora evadunt, et magis magisque virescunt (Fig. 16.); attamen vel hoc stadio singulae partes possunt a se 
invicem separari, quale corpusculum simplex juxta figuram 15. depictum exhibetur. Hae quatuor cujusvis thecae 
particulae jam provecliore aetate solidius compinguntur, colore tinguntur obscuriore, fuscidulo aut rufo, et tandem 
in corpusenla plus minus oblonga mutantur, rhaphe solummodo tricruri, tamquam primae coagmentationis 
vestigio, superstite. (Fig. 17.) TTheca ipsa a propagulis resorbetur vel intra sporangii cavitatem dissolvitur. 
Cuivis autem gongylo duplex tunc competit membrana, exterior firmior (Fig. 18.) e cellularum pentagonarum 
aut hexagonarum rete conflata, passim in nodulos protuberans, interior tenerior homogenea.  Materies autem 
his membranis contenta muco constat similari opaco. Quum gongyli plane maturuerint eorum peripheria non- 
nihil diminuitur, ideoque laxius per sporangium coacervati, hoc irregulariter rupto annuli hygroscopici ope, ex- 
pelluntur, Quorum igitur propagulorum historia enarrata, quum pateat, quodvis originitus non solitariam unam 
et simplicem esse cellulam muco refertam, sed quatuor dense coactas postea divellendas, mon sporae (quippe 
quae nobis in Florae brasiliensis Vol. I. p. 4. Algas pontractanaus »vegetabilis mucosa monas s. cellula sim- 
plex** audit), sed gongyli (ex mente Gaertneri) terminum pro designandis Filicum (parit Hepa- 
ticarum, Lycopodinearum, Marattiacearum et Ophioglossearum) propagulis usurpandum velimus 
Dum vero haec omnia, quae descripsimus, circa Dicksoniae tenerae sporangia iisque contenta propagula 
accidunt, in adjacentibus partibus pauca solummodo mutantur. Pili, in novellis pinnulis frequentes, magna ex 
parte decidunt, sori receptaculum carnosius fit et elongatur, indusium, quod jam inde a prima origine cellula- 
rum oblongarum compagine et spiraculorum cogn a DERE End differt, maturescentibus sporangiis, incres- 
cit et cum lobulo pinnulae replicato in peris , sursum apertum, neque labiis amplius 
ut antea (fig. 1.) clausum coalescit, Indusii cilii primum lympha tenui turgidae et semidiaphanae nitent; 
sensim vero arescunt, opacae fiunt, virescunt atque reliquarum partium herbacearum maturam affectant, Nil 
vero. in indusii evolutione observavimus, quod suaderet, id organi foecundantis partes agere, quam quidem sen- 
tentiam b. Koelreuterus protulit (Entd. Geheimniss der Kryptogamie p. 80—90.), cl. L. Chr. Treviranus (Verm. 
Schriften, IV. p. 69.) haud omnino respuit, Hedwigius autem (Theor. gener. edit. 2. p. 100.) reprobavit. 
In omni autem evolutione sporangiorum JDicksoniae tenerae, aliarumque Filicum analogá organisatione 
gaudentium, haec praecipua momenta statuenda videntur, quae tamquam summam nostrae observationis pau- 
cis verbis proponimus: 
