Over Rhythmus en Maat in de Kunst. 123 
zijn kunstgewrocht noodwendig moet vervat zijn. Gelukkig dat 
hij aldus ons niet kan ontsnappen, maar door de vormen zelve 
als genoodzaakt is, zijn kunstwerk aan de waarneming onzer zin- 
tuigen te onderwerpen. Het zijn de wetten van ruimte en tijd, 
welke ook de voortbrengselen der Kunst beheerschen. 
Rijk in gevolgen mag deze opmerking wezen, ik zal die niet 
alle met U trachten op te sporen. Deze ééne beschouwing zij 
het mij vergund er uit af te leiden: het genie des Kunstenaars 
moge zich verheffen, zoo veel het kan of wil, de vorm, waarin 
hij zich zal uitdrukken, is aan eene bepaalde maat gebonden. 
Ideaal en vorm, genie en maat, welke tegenstrijdige begrippen t! 
en echter de Schoone Kunsten ‘vereischen beide. Ten aanzien 
van het genie behoeft dit geen betoog. Een hooggeacht Lid 
dezer Klasse, dezelfde, die thans den voorzittersstoel bekleedt, 
sprak hierover vóór eenige maanden, bij de voordragt eener Ver- 
handeling oper den echten Kunstenaar, op eene wijze, die mij 
nu alleen doet betreuren, dat Gijl., geachte Hoorders! bij deze 
Openbare Zitting, van de mededeeling dier Redevoering zijt ver- 
stoken. Over het genie van den Kunstenaar zal ik dus niet spre- 
ken; vergunt mij dan eenige oogenblikken de aandacht bij de 
beschouwing: in welke opzigten en in hoeverre de Kunstenaar 
in zijne werken zich door eene bepaalde maat ziet gebonden. 
Het onderwerp, wat ik mij tot deze voordragt uitkoos, is niet 
nieuw. Reeds de Wijsgeeren der Oudheid hielden zich met het- 
zelve bezig. » Hebben de Muzen ons-de Harmonie gegeven,” zeide 
PLATO, »om in’ ons geheele aanzijn overeenstemming te brengen; 
zij hebben ook den Rhythmus (de maat) ons verleend, opdat wij 
de onmatige en der Gratiën vreemde gemoedsbewegingen zouden 
kunnen temperen” ?. Ziedaar dus al dadelijk door eraro het 
doel aangewezen, waartoe de Rhythmus, of de maat, in het ge- 
* In het Kunstblatt, 1824, NO. 74 vg., komt eene vergelijking voor tusschen 
THORWALDSEN en cANOvA. Bij dien, dus leest men daar, heerscht het ideaal over 
den vorm, bij dezen de vorm over het ideaal. 
* Timaeus, p. 47, D. 
g* 
