Over Rhythmus en Maat in de Kunst. 125 
Ouden. De Grieksche Kunst is vol van worstelaars en kamp- 
vechters, die in al hunne bewegingen voldoende aantoonen, 
hoe zij in alles eene edele maat en welstandigheid zich ten doel 
stellen. Wat ik daar zegge, M. H.! geldt van alle tijden, ook 
van de onze; of ondervinden wij niet dezelfde indrukken, wan- 
neer op het tooneel, of waar ook, wij in ligchaamsbewegingen 
en standen, eene gepaste evenredigheid, eene evenmaat mogen 
opmerken 1? En hoever strekt zich dit niet uit? Men zie slechts 
een achttal welgekostumeerde rijders en rijderessen, op moedige 
juist afgerigte paarden, bij de maatvolle klanken eener krachtige 
muzijk, eene quadrille uitvoeren ‚en men vrage zich af, of niet 
de schoone regelmaat van al die bewegingen werkelijk als voort- 
brengsel en als uitdrukking van Kunst mag beschouwd worden. 
In alle Kunsten, bij welke eene beweging wordt waargenomen, 
is een Rhythmus onmisbaar 2. De Ouden waren het er over 
eens, dat geene beweging van maat mogt verstoken zijn. Het 
vloeiende 3, gemakkelijke in hunne voorstellingen van Kunst was 
daaraan toe te schrijven. 
Doch wat behoef ik verder te gaan? De Rhythmus, de maat, 
is den mensch als ingeschapen * Met onweêrstaanbare kracht 
laat deze zich door denzelven voortslepen. Die kracht strekt zich 
uit over ons geheele aanwezen; zij beweegt de ziel; zich zelf 
onbewust, neigt zich het hoofd tot het aanduiden der maatbe- 
weging; onwillekeurig volgt onze voet de maat van de toonen, 
die onzen gang vergezellen. Waar Rhythmus er bij komt, daar 
t Een Schrijver der Oudheid, amsripes oumsermrasus, heeft gemeend uit de even- 
maat in gang en gebaren bij bijzondere personen, of bij Volken in gebruik, 
hun karakter te kunnen opmaken. Vgl. Charinomos, 1, bl. 87. 
* Charinomos, 1, bl, 46, 56, vooral bl. 81 vg. 
5 fubgòs is van Ééw fluo. Een oud Grieksch Epigram schrijft de uitvinding van 
den Rhythmus aan eene Muze toe: Moöza Gr: opberg vivúorog eUpuro Fuôjuols. 
Thes. Antig, Graec. Graebii, IX, 941. 
$ Rousseau, ‚t. a. p, vraagt: » D'où vient impression que font sur nous la Me- 
sure et la Cadence? Quel est le principe par lequel ces retours tantót égaux et tantôt 
variés affectent nos âmes et peuvent y porter le sentiment des passions?” Mij ant- 
woordde: »Demandez-le an métaphysicien.” Met eenige naauwkeurige beschouwing 
der menschelijke natuur, zou die verwijzing nutteloos zijn geweest. 
