126 OPENBARE VERCADERING: DER VIERDE KIASSE. 
worden de bewegingen des ligchaams zooveel gemakkelijker, daar 
wordende levensgeesten meer bezield; een: vrolijk welbehagen 
doorstroomt oris geheele zijn. Door het vermogen van den Rhyth- 
mus verligtte ampmon den arbeid van het bouwen der muren 
van, Thebe; door den Rhythmus maken zich de roeijers opde 
schepen, de smeden, en welke arbeidslieden al. niet meer, zich 
zelven het werk gemakkelijk! Doch wat de maat vermag ,-be- 
hoeft geene vérdere uiteenzetting. Het is genoeg bekend, hoe 
vele Schrijvers van de theorie der Muzijk -dén grooten invloed 
dezer Kunst vooral aan de aanwending van den Rhythmus toe- 
schrijven 2, terwijl anderen den invloed van den Rhythmus, ten 
aanzien van de Kunsten in het algemeen , opzettelijk hebben aan 
gewezen 3. Novars gaat zoo ver van te zeggen: »Rhythmische 
zin ìs Genie” 4; hij gaat zeker te ver met dit te stellen, doch 
het blijkt aldus, hoeveel hij er aan toeschrijft. 
Maar, M. H.! Gij merkt welligt op, dat ik tot dusverre al- 
leen sprak van Kunsten, die eene beweging voorstellen; en Gij 
„houdt U misschien overtuigd, dat zij geen’ Rhythmus of geene maat 
kunnen ontberen, maar betwijfelt, of hetzelfde wel gezegd. kan 
worden van die Kunsten, aan welke eene voortgaande beweging 
vreemd is, terwijl zij zich uitsluitend tot de voorstelling van 
voorwerpen, in één enkel bepaald oogenblik, en dus in rust en 
stilstand, bepalen. Gij erkent met mij den Rhythmus: in de Toon- 
kunst, doch vraagt, waar die in Schilder of Beeldhouwkunst 
zal gevonden worden? 
k »Cantet et innitens limosae pronus arenaec, 
Adverso tardam qui trahit amne vatem, 
Quique refert pariter lentos ad pectora remos, 
In numerum pulsa brachia versat aqua.” 
Ovip., Trist., IV, 1. 
2 Förken, Allg. Gesch. d. Musik, I, bl,-26 vg. Hij voegt er bij: » Der Rhythmus 
ist das Einzige, was ungebildete musikalische Ohren an einem Tonstücke fühlen 
und begreifen können.” 
5 Zie Charinomos, TV, bl. 405—140, 1. vosstus, De poëmatum cantu et viribus 
rInythmi. Oxon. 1675, A. Kimenen, De rhythmicae artis vi, enz. 
& Novanis, Schriften. Werl. 1845. IT, bl. 178. 
