Over Rhythmus en Maat in de Kunst. 131 
drukken of aanschouwelijk te maken? De Kunstenaar, die den 
Farnesischen Hercules heeft gebeiteld, heeft de natuurlijke even- 
redigheid van de onderscheidene deelen des ligchaams in zijn beeld 
verwaarloosd; het been is langer, dan het volgens de meetkun- 
dige evenredigheid zou moeten wezen. De Kunstenaar week 
van-deze af, om miet aan zijn beeld, in de oogen der aanschou- 
wers,eene zware en logge gedaante te geven, die hetzelve zou 
hebben ontsierd. 
„Sommigen hebben geheel ten onregte gemeend, dat het geheele 
geheim der Kunst in de maat gelegen was. «Maar waarlijk, 
het is. niet door het angstvallig afmeten der voortbrengselen van 
andere … voortreffelijke Kunstenaars, waardoor men. dezen hun 
kunstgeheim zal ontrooven. Niets helpt minder voor de schoone 
en „vrije ontwikkeling der Kunst, dan al die naauwkeurige me- 
tingen. „Maat en evenredigheid moet er zijn, o ja, maar niet in 
den duimstok, doch in het beeld, wat de Kunstenaar zich zel 
ven schept, in het geoefend oog, waarmede hij de voorwerpen 
gadeslaat, en in de vaste hand, waarmede hij ze op het paneel 
of met den beitel: zal voorstellen. 
»Vreemd is het,” leest men bij eenen Duitschen Schrijverf, »dat 
de Kunstenaars, als middelen tot het uitdrukken hunrier beelden, 
gekozen hebben kleuren, toonen, de taal, de gebaren en alle 
evenredigheden der ruimte. Juist dat alles is door natuurwet- 
ten gebonden. De regelen der doorzigtkunde, der maat, van den 
Rhythmus, en hoe meer men ze verder noemen moge, zijn be- 
kend; zij zijn onveranderlijk en wiskunstig zeker. En dat alles 
hebben de Kunstenaars zich als middelen gekozen, om het schoone, 
wat zich de vrije scheppende geest voorstelt, uit te drukken '” 
Wij deelen niet in des Schrijvers verwondering, ten aanzien van 
de keuze der genoemde middelen; want de natuur had ze aan 
gewezen, om er klanken en gedaanten mede uit te drukken, 
doch zijne opmerking geeft ons de gelegenheid om gade te slaan, 
hoe hier, gelijk in zoo vele andere aangelegenheden des mensche 
lijken levens, als eene dikwijls onbegrijpelijke zamenstelling zich 
1 wirnerm meistEn’s Wanderjahre, 1, bl, 168 vg. 
