Over Rhythmus en Maat in de Kunst. 133 
stemming des Kunstenaars is de geest; de uitwendige gedaanten, 
in welke hij zich uitdrukt, zijn het ligchaam daarvan. Beide 
moeten ontegenzeggelijk zamengaan 1. Harmonie in het idée, 
evenmaat in beweging en vorm, zietdaar de bestanddeelen van 
een kunstgewrocht, wat schoon mag heeten. Harmonie moge 
meer gevoeld worden, evenredigheid in maat meer het voort- 
brengsel zijn van het denkend verstand, zonder eene vereeniging 
van beide zal geen waar kunstwerk bestaan 2. 
En hiermede, Geëerde Hoorders! ontvangt Gij mijne dankbetui- 
ging voor de mij’ zoo welwillend verleende aandacht. Mogt Gij 
van meening zijn, dat een bijzonder doel mij tot de keuze van dit 
onderwerp heeft geïeid, dat het mijn oogmerk was, bij deze voor- 
dragt toespelingen te maken op het werk van dezen of genen 
Kunstenaar, of op de rigting van deze of gene School, zoo zoudt 
Gij U zeer bedriegen. Zeker, mij zou het niet voegen, den 
Kunstenaars lessen te willen geven. Vraagt men mij: Houden 
onze Kunstenaars te weinig. maat, of doen zij het te veel? Ik 
kan- die vraag miet beantwoorden. Het oordeel staat niet aan 
mij.» Dit alleen zij het mij vergund op te merken: de Konink- 
lijke Verordening, aan het Instituut tot regel en wet gesteld, 
geeft den wenschte, kennen 3, dat bij openbare zittingen der 
Klassen. een of meer Leden Verhandelingen zullen voordragen, 
welke „ zoo weel mogelijk , voorwerpen. van algemeen belang ten 
onderwerp zullen moeten hebben. ‘Moge slechts mijne voordragt 
door U gerekend worden niet geheel af te wijken van het dáár 
voorgeschreven vereischte. Voorzeker, het door mij behandelde 
“4 ye. wicure, Ueb. Geist und Buchstab in der “Philosophie, in corrue, Zeug- 
nissen der Midehenden, 1, bl. 182 vg. 
* „Die Symmetrie ist ein Gleichmaass dem’ ordnenden. Verstande, indess die Har- 
monie mehr nach reinem Schönheitsgefühl das Ungleichartige, aber Verwandte, wohl- 
gefällig zusammenreiht. Ohne die Eine oder die Andere kann kein schönes Kunst- 
werk sich gestalten?" Charinomos, T, bl. 21. »Auf der innigen Verschmelzung 
von Idee und Form beruht das eigentliche Aesthetische jedes Kunstwerks.’” Ibid., 
IL, bl. 4. 
3 Reglem. v. h. Kon. Ned. Instit. van 6 April 1816, Art. 54. 
